က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Wednesday, April 30, 2014

Diarrhea in Children ကေလးဝမ္းသြားရင္

• ဝမ္းပ်က္တာ အမ်ားစုက တျခားေဆးမေပးဘဲ ေကာင္းသြားမယ္။ အန္တာလဲ ေကာင္းမယ္။
• ကေလးပါးစပ္ထဲကို ဗိုင္းရပ္စ္ဝင္ရာကေန အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။ (အလာဂ်ီ) ရလို႔လဲျဖစ္မယ္။ တခါတေလ (ဗက္တီးရီးယား) ေၾကာင့္ျဖစ္မယ္။ အစာဆိပ္သင့္တာလဲ ျဖစ္တတ္တယ္။ ကေလး ဗိုက္အတင္းနာမယ္။ ဝမ္းထဲေသြးပါႏိုင္တယ္။
• ကိုယ္ပူမယ္၊ အန္မယ္ဆိုရင္ (ရိုတာ-ဗိုင္းရပ္စ္) ေၾကာင့္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဝမ္းအနံ႔ကလဲ ထူျခားေသးတယ္။ ေရဓါတ္-ဆားဓါတ္နည္းတာ အျဖစ္ျမန္တယ္။ ကေလးငယ္ေလ ဆိုးေလ။
• E. coli နဲ႔ Salmonella (ဗက္တီးရီးယား) ေတြကေနျဖစ္လို႔ ေဆးကုတာ ေနာက္က်ရင္ ေသဆံုးတဲ့အထိ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• ပဌမ ၂၄ နာရီအတြင္းမွာ ငွက္ေပ်ာသီး၊ ဆန္ (ထမင္း)၊ နာနတ္ေဆာ့စ္၊ ေပါင္မံု႔ကင္၊ ဆားပါတဲ့ (ခရက္ကာ) မံု႔၊ အခ်ိဳမပါတဲ့ ေျပာင္းႏွံအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ လုပ္ထားတဲ့ မနက္စာအျဖစ္ စားေလ့ရွိတဲ့အစား) ေရာထားတာကို ေခၚတယ္။ ကေလးနဲ႔အဆင္ေျပရင္ ေနာက္ရက္မွာလဲ ေကြ်းပါ။
• အခ်ိဳမ်ားတာ၊ သၾကားမ်ားတာ၊ အသားမ်ားတာ ေရွာင္ပါ။
• ႏို႔တိုက္အရြယ္ဆိုရင္ ဆက္တိုက္ပါ။
• ႏြားႏို႔ေၾကာင့္ ဝမ္းအတြက္မေကာင္းေပမဲ့ သူ႔ထဲက အာဟာရ ရေစမယ္။ ေရရေစတယ္။ ေတာ္ေတာ္တန္တန္ ဝမ္းသြားတာဆိုေသာက္ႏိုင္တယ္။
• Baby formula တိုက္တာဆိုရင္ Lactose (လက္တို႔စ္) မပါတာေတြးပါ။
• (ORS) ဓါတ္ဆာထုပ္ထက္ေကာင္းတာ ကမာၻမွာမရွိပါ။ WHO-ORS ကေကာင္းတယ္။
• ေရၾကက္ေအး ၄ ခြက္ထဲမွာ သၾကား ၈ ဇြန္း၊ ဆား ၁ ဇြန္းထည့္ျပီး အိပ္မွာတင္ ဓါတ္ဆားေရလုပ္ႏိုင္တယ္။ Potassium ရေအာင္ လိမ္ေမာ္ရည္ တိုက္ေပးပါ။ ငွက္ေပ်ာသီး ေၾကြးပါ။
• ကေလးက အန္ေနရင္ ORS ကို နည္းနည္းခ်င္း ခဏခဏတိုက္ပါ။
• တႏွစ္ေက်ာ္ကေလးဆိုရင္ (စြပ္ျပဳတ္ရည္) က်ဲက်ဲ၊ (ဆိုဒါ) ရိုးရိုး နဲ႔ အသီးေဖ်ာ္ရည္ ေရနဲ႔ေရာတာ တိုက္ႏိုင္တယ္။ ေရခ်ည္းဘဲ တိုက္တာနဲ႔မရပါ။
• (အိုက္စခရင္မ္)၊ (ဂ်ယ္လီ)၊ (ပူတင္း) နဲ႔ ေက်ာ္ထားတဲ့အစာေတြ ေရွာင္ပါ။
• ေရဓါတ္-ဆားဓါတ္ နည္းတဲ့လကၡဏာေတြကို သတိရွိပါ။ ဆီးနည္းလာမယ္၊ ဆီးအေရာင္ရင့္မယ္။ ေရငတ္မယ္။ ငိုမယ္။ ငိုတာလဲ မ်က္ရည္နည္းမယ္။ အစာမစားခ်င္ဘူး။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်လာမယ္။ အာေခါင္ေျခာက္မယ္။ မ်က္တြင္းခ်ိဳင့္မယ္။ အေရျပားကို အသာေလးဆြဲမၾကည့္ရင္ ခ်က္ခ်င္းျပန္မက်ဘူး။ သိပ္မအိပ္ဘူး။
• အားျဖစ္ေဖ်ာ္ရည္၊ ႏို႔ ေတြ မတိုက္ပါနဲ႔။ ဝမ္းပိတ္ေဆးဆိုတာေတြ အတိုက္မေလာပါနဲ႔။ (ေရာဂတ္) ကို နည္းနည္းသာ သြားရင္ ကေလးဆရာဝန္တခ်ိဳ႕က တိုက္ေစတယ္။ သူ႔ထဲမွာပါတဲ့ (ဗက္တီးရီယား) က အက်ိဳးတမ်ိဳးေပးတယ္။
• ကေလးတိုက္တာထဲမွာ Bismuth subsalicylate ဆိုတဲ့ေဆးမ်ိဳးပါရင္ Aspirin နဲ႔တူတယ္။ ကေလးအတြက္ မေကာင္းဘူး။ Reye's syndrome ေရာဂါဆိုတာ ျဖစ္ေစတတ္တယ္။
• Loperamide နဲ႔ Bismuth subsalicylate ေဆးက တခ်ိဳ႕အတြက္ ေကာင္းတယ္။ လူၾကီးတခ်ိဳ႕မွာ ဝမ္းပ်က္တာ အတြက္သာ လိုတယ္။ ၅ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးေတြ မေပးတာေကာင္းတယ္။
• Atropine sulfate with diphenoxylate HCl (Lomotil), Codeine phosphate, Loperimide HCl (Imodium-AD) နဲ႔ Octreotide phosphate (Sandostatin) ေဆးေတြက ဝမ္းပ်က္ေစတဲ့ ပိုး စတာေတြကို တားဆီးေပးတာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ အူရဲ႕ လႈတ္ရွားမႈကို ေႏွးေကြးေစတယ္။
• အမ်ားဆံုးသံုးျပီး ေစ်းလဲ အေတာ္ခ်ိဳတဲ့ Lomotil ေဆးဟာ ဝမ္းသြားတဲ့အၾကိမ္အေရအတြက္ကို ေလွ်ာ့မွာမဟုတ္ေပမဲ့ သြားတဲ့အားကို နည္းေစတယ္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးရွိပါတယ္။ ေျခ-လက္ထံု၊ စိတ္ဓါတ္က်၊ စိတ္တမ်ိဳးျဖစ္၊ ေခါင္းကိုက္၊ ေခါင္းမူး၊ ဂနာမျငိမ္ျဖစ္၊ အိပ္ခ်င္။ ေဆးမ်ားရင္ ဝမ္းခ်ဳပ္မယ္။ ပ်ိဳ႕-အန္၊ အစာမစားခ်င္ျဖစ္မယ္။
• ပ႗ိဇီဝေဆးတိုက္ရင္ ဝမ္းပ်က္တတ္တယ္။ တကယ္လိုလို႔ ဒီလိုပိုးေသေဆး တိုက္ေနရင္း ဝမ္းပ်က္လာရင္ ေဆးေပးတဲ့ဆရာဝန္နဲ႔ တိုင္ပင္ျပီးမွ ေဆးမတိုက္ဘဲေနပါ။ ပ႗ိဇီဝေဆးေဆးဟာ E coli ေၾကာင့္ အစာဆိပ္သင့္တာအတြက္ ပိုဆိုးေစတယ္။
• ဆိုးရင္ (ေရဓါတ္-ဆားဓါတ္နည္း) ရင္ RL drips ေဆးရံုတင္ ေဆးသြင္းကုသရမယ္။
• သြားဘူး လာဘူးတဲ့ေနရာ မဟုတ္တဲ့ဆီမွာ ခရီးသြားရင္း ဝမ္းပ်က္ရင္ ဓါတ္ဆားေရအျပင္ Bismuth subsalicylate ကိုလဲ ေသာက္ရတယ္။ ပ႗ိဇီဝေဆးေသာက္မွရတယ္။ လူၾကီးေတြ Ciprofloxacin 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၃-၅ ရက္။ ဒါမွမဟုတ္ Norfloxacin 400 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၃-၅ ရက္။ Septrin နဲ႔ Doxycycline ေဆးေတြက မတိုးတာေတြ ရွိလာေနျပီ။
• တကိုယ္ေရ-သန္႔ရွင္းေရး ပိုဂရုစိုက္ေပးပါ။ တခါျဖစ္သူ ထပ္ျဖစ္တတ္တယ္။ သူမ်ားကိုလဲ ကူးေစမယ္။
• လူၾကီးေတြမွာ တျခားအေၾကာင္းခံေတြကေနလဲ ဝမ္းေလွ်ာတာျဖစ္ေစတယ္။ Celiac disease, Crohn's disease, Ulcerative colitis, Irritable bowel syndrome, Malabsorption syndromes, Carcinoid syndrome, Autonomic neuropathy, Diabetic neuropathy, Radiation therapy, Gastrectomy နဲ႔ Zollinger-Ellison syndrome ေတြျဖစ္ၾကတယ္။ ရက္တို ဝမ္းေလွ်ာေရာဂါေဆးမ်ား
• Loperamide = Imodium, Imodium A-D, Anti-Diarrheal, Imotil, Diamode, Kao-Paverin, Kaopectate 1-D, (က) လူၾကီး 4 mg (၂ ေတာင့္) စေသာက္ျပီးေနာက္ 2 mg (၁ ေတာင့္) ဝမ္းသြားတိုင္းထပ္ေသာက္ပါ။ တရက္မွာ 16 mg (၈ ေတာင့္) ထက္မပိုေစရ။ (ခ) ကေလး
• ၂-၅ ႏွစ္ 1 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ စုစုေပါင္း 3 mg
• ၆-၈ ႏွစ္ 2 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ စုစုေပါင္း 4 mg
• ၈-၁၂ ႏွစ္ 2 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ စုစုေပါင္း 6 mg မွတ္ခ်က္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မ်ားကို မေပးရ။ ရက္ရွည္ ဝမ္းေလွ်ာေရာဂါေဆးမ်ား
• Loperamide = Anti-Diarrheal, Bismarex, Diamode, Imodium, Imodium A-D, Imotil, Up and Up Anti-Diarrheal Solution,
• Bismuth subsalicylate = Bismatrol, Bismatrol Maximum Strength, Childrens Kaopectate, Kao-Tin Bismuth Subsalicylate Formula, Kaopectate, Kapectolin, Maalox Total Relief, Peptic Relief, Pepto-Bismol, Pepto-Bismol Maximum Strength, Pink Bismuth,
• Atropine/Difenoxin = Motofen

Dr. တင့္ေဆြ