က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာ အတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္ သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာ ေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook Comment မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://dts-medicaleducation-adult.blogspot.in/ အသက္ (၁၈) ႏွစ္ျပည့္မွဖတ္ပါ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Thursday, February 16, 2012

Fungal infections (1) မိႈအမ်ိဳးမ်ိဳး ေဆးအမ်ိဳးမ်ိဳး (၁)

Wed, Feb 15, 2012 at 1:51 PM ကၽြန္ေတာ္က အသက္ ၂၂ ႏွစ္ရွိတဲ့ရံုးဝန္ထမ္းတစ္ဦးပါ။ ငယ္ငယ္တည္းက အေရးျပားနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့အနာေရာဂါေတြ ျဖစ္ဘူးပါတယ္။ ညစ္ညစ္ပတ္ပတ္ေနတဲ့သူလည္းမဟုတ္ပါဘူး။ ၁၆ ႏွစ္တုန္းက ေပါင္ၾကားမွာ ေပြးေပါက္ဘူးပါတယ္။ ပထမ တစ္ဖက္တည္းေပါက္ၿပီး ေနာက္ေတာ့ ႏွစ္ဖက္စလံုးျဖစ္လာပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ တင္ပါးမွာလည္း ယားနာနဲ႔ ျပည္ဖုေတြ ပါေပါက္လာပါတယ္။ အဲဒီ့တုန္းကေတာ့ ဖ်ဴစင္ဖို႔စ္လား ဘာလားမသိဘူး အဲဒီ့ေသာက္ေဆးနဲ႔ လိမ္းေဆး ေပါင္းစံုနဲ႔ ေပ်ာက္သြားပါတယ္။ အခုေပါင္ၾကားမွာ ႏွင္းခူလိုလို ဘာလိုလိုနဲ႔ မိႈတက္ေနသလိုပံုစံမ်ိဳးႀကီး ျဖစ္ေနပါတယ္။ ျဖစ္တာက (၂) ႏွစ္ေလာက္ရွိပါၿပီ။ ပြားလည္းမပြားပါဘူး။ ဒီအတိုင္းပါပဲ။ ယားလည္း မယားပါဘူး။ ၾကံဳေတာင့္ၾကံဳခဲမွသာ အတြင္းခံ ေဘာင္းဘီနဲ႔ ေခၽြးေၾကာင့္ ယားသလို စပ္ဖ်ဥ္းဖ်ဥ္းျဖစ္တာပါ။ အဲလိုမ်ိဳးႀကီးျဖစ္ေနေတာ့ ကိုယ့္ကိုကိုယ္ ယံုၾကည္မႈ နည္းတာေပါ့ဗ်ာ။ ပံုႏွင့္တကြ ေပးပို႔လိုက္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အဲဒီဟာ ေပ်ာက္သြားဖို႔အတြက္ ဘယ္ေသာက္ေဆးနဲ႔ ဘယ္လိမ္းေဆးကို ဘယ္ေနရာမွာ အလြယ္တကူဝယ္သံုးရမလဲဆိုတာ သိခ်င္ပါတယ္။ ေဆဖိုးက ေသာင္းခ်ီေပးရရင္ေတာ့ မတတ္ႏိုင္ပါဘူးဗ်ာ။

မိႈေတြကေန အေပၚယံ၊ အတြင္းထဲထိ ကူးစက္ေစတယ္။ မိႈျဖစ္ေနရင္း တျခားပိုးလဲ ဝင္တာတတ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေနရာ ၃ မ်ိဳးအတြက္ ေဆးသပ္သပ္ရွိတယ္။

1. Superficial fungal infections အေပၚယံ မိႈေရာဂါမ်ား
(A) Creams or Sprays လိမ္းေဆးေတြ = Clotrimazole, Miconazole nitrate, Econazole, Ketoconazole, Ciclopirox, Naftifine, Itraconazole, Terbinafine, Tolnaftate, Fluconazole, Whitfield's tincture (Salicylic acid + Benzoic acid) (B) Oral antifungal drug စားေဆးေတြ = Ketoconazole or Griseofulvin

2. Systemic infections အတြင္းထဲေရာက္ မိႈေရာဂါမ်ား
Amphotericin B, Fluconazole and Itraconazole and Flucytosine alone or in combination with other antifungal medications

3. Fungal infections + Infection မိႈေရာဂါ + ဗက္တီးရီးယားဝင္ျခင္း
Lotrisone® (Betamethasone + Clotrimazole)

ေဆးေတြကို အကၡရာစဥ္လိုက္ ေရးပါမယ္။

Amphotericin B (အင္မ္ဖိုတာရာစင္ ဘီ) ထိုးေဆးကို အသက္ရန္ရွာႏိုင္တဲ့ မိႈေရာဂါအတြက္ေပးတယ္။ တျခားမိႈေရာဂါ အတြက္ မေပးဘူး။ Aspergillosis, Cryptococcosis (Torulosis), North American blastomycosis, Systemic candidiasis, Coccidioidomycosis, Histoplasmosis, Zygomycosis (Mucormycosis), Conidiobolus, Basidiobolus, Sporotrichosis ေတြအတြက္ ေပးတယ္။ ဘယ္ေလာက္ဆိုးဆိုး တေန႔မွာ 1.5 mg/kg ထက္ပိုမေပးရဘူး။ IV infusion is 0.1 mg/mL (1mg/10mL) သြင္းေဆးအေနနဲ႔ ၂-၆ နာရီအထိၾကာေအာင္ ေျဖးေျဖးေပးရတယ္။ ေဆးကိုလဲ စမ္းျပီးမွ ေပးရမယ္။

Ciclopirox (ဆိုက္ကလိုပိုင္းေရာ့စ္)
(CNL8, Loprox, Loprox TS, Penlac) (ခရင္မ္)၊ (ဂ်ဲလ္)၊ ေဆးရည္ နဲ႔ ေခါင္းေလွ်ာ္ရည္။
Ringworm of the body (Tinea corporis) ကိုယ္ခႏၡာေပြး၊ Ringworm of the foot (Tinea pedis; Athlete's foot) ေျခေထာက္မိႈ၊ အားကစားသမားေျခေထာက္၊ Ringworm of the groin (Tinea cruris; Jock itch) ေပါင္ျခံမိႈ-ဂြ်တ္၊ Sun fungus (tinea versicolor; pityriasis versicolor) ေနရာင္ထိတဲ့ေနရာမိႈ-ေပြး၊ Candida (Monilia) infections ပါးစပ္၊ ေမြးလမ္းမိႈ၊ Seborrheic dermatitis အဆီျပန္မိႈေရာဂါ၊

Clotrimazole (ကလိုထရြိဳင္မဇိုးလ္)
Clotrimazole cream solution or lotion 1% (ခရင္မ္)၊ လိမ္းေဆး၊ Buccal troche 10 mg ေဆးရည္၊ ပါးစပ္ထည့္ေဆး၊
Clotrimazole Vaginal suppositories ေမြးလမ္းထဲထည့္ေဆးေတာင့္၊ 100 mg တညတခါ၊ ၇ ရက္။ 200 mg တညတခါ၊ ၃ ရက္။
Clotrimazole Vaginal cream 1% and 2% ေမြးလမ္းထဲထည့္ (ခရင္မ္)၊ တညတခါ၊ ၇ ရက္။

Econazole (Spectazole) (အီကိုနာဇိုးလ္)
Ringworm of the body (Tinea corporis) ကိုယ္ခႏၡာေပြး၊ Ringworm of the foot (Tinea pedis; athlete's foot) ေျခေထာက္မိႈ၊ အားကစားသမားေျခေထာက္၊ Ringworm of the groin (Tinea cruris; jock itch) ေပါင္ျခံမိႈ-ဂြ်တ္၊ Sun fungus (tinea versicolor; pityriasis versicolor) ေနရာင္ထိတဲ့ေနရာမိႈ-ေပြး၊ Candida (Monilia) infections ပါးစပ္၊ ေမြးလမ္းမိႈ၊
Cream (ခရင္မ္)၊ တေန႔ ၁-၂ ၾကိမ္၊ ၂-၄ ပါတ္။

Fluconazole (ဖလူကြန္နာဇိုးလ္)
• Cryptococcal meningitis မိႈေၾကာင့္ ဦးေႏွာက္ေမွးေရာင္ျခင္း၊ 400/mg on the first day, followed by 200 mg once a day for at least 10 to 12 weeks; Children 6 months to 13 years of age 12 mg/kg on the first day, followed by 6 mg/kg once a day for at least 10 to 12 weeks
• Esophageal candidiasis အစာျမိဳျပြန္ မိႈေရာဂါ၊ 200 mg on the first day, followed by 100 mg once a day for at least 3 weeks; Children 6 months to 13 years of age 6 mg/kg on the first day, followed by 3 mg/kg once a day, for at least 3 weeks
• Oropharyngeal candidiasis အာေခါင္-လည္ေခ်ာင္း မိႈေရာဂါ၊ 200 mg on the first day, followed by 100 mg once a day for at least 2 weeks; Children 6 months to 13 years of age 6 mg/kg on the first day, followed by 3 mg/kg once a day, for at least 2 weeks
• Other infections that may occur in different parts of the body တျခားမိႈေရာဂါမ်ား၊ 400/mg per day; Children 6 months to 13 years of age 6 to 12 mg/kg/day
• Urinary tract infections or peritonitis ဆီးလမ္းနဲ႔ ဗိုက္အတြင္းဖံုးလႊာ မိႈေရာဂါ၊ 50 to 200 mg/day
• Vaginal candidiasis ေမြးလမ္းေၾကာင္း မိႈေရာဂါ၊ 150 mg taken as a single dose
• Bone marrow transplantation ရိုးတြင္းျခင္ဆီ အစားထိုးျခင္းမွာ မိႈပိုးကေန ကာကြယ္ရန္၊ 400 mg once a day

Flucytosine (ဖလူစင္တိုဇင္း)
50 to 150 mg/kg/day in divided doses every 6 h

Griseofulvin (ဂရစ္ဆီယိုဖူလ္ဘင္)
ေမးတဲ့သူေျပာတဲ့ Fulcin Forte ဟာ ဒီေဆးပါဘဲ။ Jock itch ဂြ်တ္၊ Athlete's foot အားကစားသမားေျခေထာက္၊ Ringworm ေပြး၊ Fungal infections of the scalp ဦးေရခြံေပြး-မိႈ၊ Fingernails and toenails လက္သည္း-ေျခသည္းမိႈ၊ တေန႔ ၁ ၾကိမ္ကေန ၃-၄ ၾကိမ္ေပးရတယ္။ ေရာဂါ သက္သာေပမဲ့ ေဆးဆက္ေသာက္ရမယ္။ အေရျပားမွာျဖစ္ရင္ ၂-၄ ပါတ္အထိေပးရမယ္။ ဦးေရခြံမွာျဖစ္ရင္ ၄-၈ ပါတ္အထိ ေပးရတယ္။ လက္သည္းမွာျဖစ္ရင္ ၃-၄ လအထိေပးရမယ္။ ေျခသည္းမွာျဖစ္ရင္ ၆ လအထိေပးရမယ္။
Tinea capitis (Ringworm of the scalp) ဦးေရခြံမိႈေရာဂါ၊ Tinea corporis (Ringworm of the body) ကို္ယ္ခႏၡာမိႈ၊ Tinea pedis (Athlete's foot) အားကစားသမားေျခေထာက္၊ Tinea unguium (Onychomycosis; Ringworm of the nails) ေျခသည္း-လက္သည္းမိႈ၊ Tinea cruris (Ringworm of the thigh) ေပါင္ျခံမိႈ၊ Tinea barbae (Barber's itch) ဆံပင္ညွပ္ဆိုင္ကကူးလာတဲ့မိႈ၊ Tinea corporis, Tinea cruris, and Tinea capitis ေတြအတြက္ တေန႔မွာ 500 mg ေပးတယ္။ Tinea pedis and Tinea ေတြအတြက္ တေန႔မွာ 1.0 gram ေပးရတယ္။

Itraconazole (အစ္ထရာကြန္နာဇိုးလ္)
(Sporanox)
Oropharyngeal candidiasis (Oral thrush) ပါးစပ္ မွကၡရု၊ Esophageal candidiasis အစာျမိဳျပြန္မိႈ၊ Blastomycosis (Gilchrist’s disease) တိရစာၧန္မိႈ၊ Aspergillosis အဆုပ္မိႈ၊ Histoplasmosis (Darling’s disease) အသက္ရွဴလမ္းမိႈ၊ Onychomycosis ေျခသည္း-လက္သည္းမိႈ။ Itraconazole capsules ေဆးေတာင့္ကို အစာနဲ႔ေသာက္ရပါ။ Oral solution ေဆးရည္ကို အစာမရွိခ်ိန္ေသာက္ပါ။
Aspergillosis 200 to 400/mg/day တၾကိမ္တည္း ဒါမွမဟုတ္ ၂ ခါခြဲေပး။
Blastomycosis or Histoplasmosis 200/mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊
Onychomycosis of the fingernails 200/mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊
Onychomycosis of the toenails 200/mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊
Esophageal candidiasis 100-200/mg or 10-20 mL တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊
Oropharyngeal candidiasis 200/mg or 20 mL တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊

Ketoconazole (ကီတိုကြန္နာဇိုး)
အေရျပားနဲ႔ လက္သည္း-ေျခသည္းမိႈေရာဂါမ်ားအတြက္ စားေဆး၊
Protozoal infections (ပရိုတိုဇိုးဝါး) ပိုး၊ Cushing's syndrome (ကြတ္ရွင္-ဆင္ဒရုမ္း)၊ Prostate cancer ဆီးက်ိတ္-ကင္ဆာ ေနာက္ပိုင္း၊ နဲ႔ Sarcoidosis (ဆာကြိဳက္ဒိုးးဆစ္) နဲ႔ Tuberculosis တီဘီေရာဂါေရာဂါေတြမွာ (ကယ္လ္စီယမ္) မ်ားေနတာအတြက္လဲ သံုးေသးတယ္။ Antacid ေလနာေဆး နဲ႔တြဲမေသာက္ရပါ။
Ketoconazole 2% cream (ကီတိုကြန္နာဇိုး) (ခရင္မ္)၊
Tinea corporis, Tinea cruris, Tinea pedis, Tinea (pityriasis) versicolor, Cutaneous candidiasis, Seborrheic dermatitis, Cutaneous candidiasis, Tinea corporis ၂-၄-၆ ပါတ္အထိေပးရတယ္။

Miconazole (မီကြန္နာဇိုးလ္) အေပၚယံေဆး၊
Cream (ခရင္မ္)၊ Lotion ေဆးရည္၊ Powder (ေပါင္ဒါ)၊ Spray liquid ျဖန္းေဆးရည္၊ Spray powder ျဖန္းေဆးမံႈ႔၊
Vaginal cream ေမြးလမ္းထဲထည့္ (ခရင္မ္)၊ Vaginal suppository ေမြးလမ္းထဲထည့္ေဆးေတာင့္၊
Athlete's foot အားကစားသမားေျခေထာက္၊ တေန႔ ၁-၂ ၾကိမ္၊ ၁ လ။
Skin infections အေရျပားမိႈ ၂ ပါတ္ အနည္းဆံုး။
Vaginal infections ေမြးလမ္းမိႈ (Monistat-3) ၃ ည၊ (Monistat-7) ၇ ည။

Naftifine (တက္ဖတီဖိုင္း) လိမ္းေဆး၊
(Naftin, Naftin-MP)
Athlete's foot (Tinea pedis) အားကစားသမားေျခေထာက္၊
Jock itch (Ringworm of the groin; Tinea cruris) ဂြ်တ္၊ ေပါင္ျခံေပြး၊
Ringworm of the body (Tinea corporis) ကိုယ္ခႏၶာေပြး၊

Terbinafine (တာဘင္နဖိုင္းန္) ေသာက္ေဆး၊
Onychomycosis of the toenail or fingernail (Tinea unguium) ေျခသည္း-လက္သည္းမိႈ၊
လက္သည္းမိႈ 250 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ ၆ ပါတ္။
ေျခသည္းမိႈ 250 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ ၁၂ ပါတ္။

Tolnaftate (တိုလ္နက္ဖ္တိတ္) လိမ္းေဆး၊
Absorbine Jr. Antifungal, Aftate, Blis-To-Sol, Dermasept Antifungal, Fungi-Guard, Podactin, Q-Naftate, Tinactin, Tinaderm, Ting, Athlete's Foot Gel, Dr. Scholl's Athlete's Foot, Pitrex, Scholl's Athlete's Foot Spray, Scholl Tritin Antifungal Powder, Scholl Tritin Antifungal Spray Powder

Dr. တင့္ေဆြ
၁၆-၂-၂ဝ၁၂