က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Friday, November 1, 2013

Vaccines ကာကြယ္ေဆးမ်ား

သမီးတို႔ဂ်ာနယ္မွာ ကာကြယ္ေဆးေတြနဲ႔ပတ္သတ္တဲ့ အထူးထုတ္လုပ္ဖို႔ရွိလို႔ပါ။ အဲထဲမွာ က်န္းမာေရးလိုအပ္ခ်က္ေၾကာင့္ ထိုးသင့္တဲ့ကာကြယ္ေဆးစာရင္းဆိုတာေလးလည္း ထည့္ထားပါတယ္။ ဆရာ့ကိုအကူအညီေတာင္းခ်င္တာက တကယ္လို႔ ဆရာအဆင္ေျပမယ္ဆိုရင္ ထိုးသင့္တဲ့ ကာကြယ္ေဆး ၅ မ်ိဳး၊ ၆ မ်ိဳးေလာက္ကို အၾကံေပးဖို႔ အကူအညီေတာင္းခ်င္တာပါ။ အခု သမီးစဥ္းစားထားတာက ၁။ အသည္းေရာင္အသား၀ါ ဘီကာကြယ္ေဆး၊ ၂။ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာ ကာကြယ္ေဆး ၃။ ေခြးရူးေရာဂါကာကြယ္ေဆး၊ ၄။ ရာသီအလိုက္ တုပ္ေကြးကာကြယ္ေဆး၊ ၅။ ေရေက်ာက္ေရာဂါ ကာကြယ္ေဆး။

1. Adult Vaccines လူၾကီးေတြလဲ ကာကြယ္ေဆးလိုတယ္ http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/06/adult-vaccines.html
2. ARV ေမ်ာက္ကိုက္၍ ေခြးရူးကာကြယ္ေဆးထိုးရျခင္း http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2010/05/arv.html
3. BCG vaccine တီဘီ ကာကြယ္ေဆး http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/01/bcg-vaccine.html
4. HPV Vaccine for Ca Cx သားအိမ္အဝ-ကင္ဆာ ကာကြယ္ေဆး http://dts-medicaleducation-adult.blogspot.in/2013/08/hpv-vaccine-for-ca-cx.html
5. Child Immunization Chart ကေလးကာကြယ္ေဆးထိုးဇယား၊ (အသက္အလိုက္) http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/10/child-immunization-chart.html
6. Hepatitis B Immune Globulin အသဲေရာင္-ဘီ (ဂလိုဗ်ဴလင္) ထိုးေဆး http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2011/11/hepatitis-b-immune-globulin.html
7. HPV vaccine ေယာက္်ားေတြ အထူးသျဖင့္ (ေဂး) ေတြအတြက္ ကာကြယ္ေဆး http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2011/11/hpv-vaccine.html
8. Hepatitis B Vaccine ဘီပိုးကာကြယ္ေဆးထိုးနည္း http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2011/11/hepatitis-b-vaccine.html
9. Hepatitis C accine အသဲေရာင္ (စီ) ကာကြယ္ေဆး အလားအလာရွိ http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/01/hep-c-vaccine.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၆-၁ဝ-၂ဝ၁၃

Pentavalent Vaccine ျမန္မာကေလးမ်ားအတြက္ ကာကြယ္ေဆးသစ္
Pentavalent Vaccine (ပင္တာေဗးလင့္-ဗက္ဆင္း) ကာကြယ္ေဆးကို ျမန္မာျပည္မွာလဲ ထိုးေပးေနျပီ။ ကေလးေတြကို ျဖစ္ေစတတ္တဲ့ ကူးစက္ေရာဂါ ငါးမ်ိဳးအတြက္ ေရာထားျပီးသား ကာကြယ္ေဆးျဖစ္ပါတယ္။

ဒိအရင္က (Diphtheria, Tetanus, Whooping cough) (ဆံုဆို႔-ၾကက္ညွာ-ေမးခိုင္) ေတြအတြက္ DTP သံုးမ်ိဳးတြဲေဆး ဆိုတာလဲ ရွိထားတယ္။ ေနာက္တိုး ၂ မ်ိဳးတိုးလာတာကေတာ့ (Hepatitis B) အသဲေရာင္ (ဘီ) ကာကြယ္ေဆးနဲ႔ (Hib) Vaccine ျဖစ္တယ္။ တိတိက်က် ေျပာရရင္ (Haemophilus influenza type B) ဗက္တီးရီးယားကေန ျဖစ္ေစတဲ့ Meningitis ဦးေႏွာက္ေျမွးရာင္ေရာဂါ၊ Pneumonia ႏူမိုးနီးယား၊ Bacteremia ေသြးထဲ ဗက္တီးရီးယားဝင္ျခင္း၊ Cellulitis အေရျပား ေရာင္ျခင္း၊ Osteomyelitis ရိုးတြင္းျခင္ဆီေရာင္ျခင္း၊ Epiglottitis အာေခါင္ေရာင္ျခင္း Infectious arthritis အဆစ္ ေရာင္ျခင္းစတဲ့ ကူးစက္ေရာဂါ မွန္သမွ်ေတြကို ကာကြယ္ေပးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ကေလးကာကြယ္ေဆးထိုးဇယား၊ (အသက္အလိုက္)
• ေမြးကာစ BCG ဘီစီဂ်ီ တီဘီကာကြယ္ေဆး
• ေမြးကာစ OPV Oral Polio ပိုလီယို
• ေမြးကာစ Hepatitis အသဲေရာင္အသားဝါ
• ေမြးကာစ Hep B အသဲေရာင္ ဘီ
• ၄ ပါတ္ (၁ လ) Hep B အသဲေရာင္ ဘီ
• ၆ ပါတ္ (၁ လခြဲ) DPT ဒီပီတီ (ဆံုဆို႔-ၾကက္ညွာ-ေမးခိုင္)
• ၆ ပါတ္ (၁ လခြဲ) OPV Oral Polio ပိုလီယို
• ၁ဝ ပါတ္ (၂ လခြဲ) DPT ဒီပီတီ (ဆံုဆို႔-ၾကက္ညွာ-ေမးခိုင္)
• ၁ဝ ပါတ္ (၂ လခြဲ) OPV Oral Polio ပိုလီယို
• ၁၄ ပါတ္ (၃ လခြဲ) DPT ဒီပီတီ (ဆံုဆို႔-ၾကက္ညွာ-ေမးခိုင္)
• ၁၄ ပါတ္ (၃ လခြဲ) OPV Oral Polio ပိုလီယို
• ၁၈ ပါတ္ (၄ လခြဲ) OPV Oral Polio ပိုလီယို
• ၆ လ Hep B အသဲေရာင္ ဘီ
• ၉ လ Measles ဝက္သက္
• ၁၅ လ MMR အမ္-အမ္-အာရ္
• ၁၈ လ Booster ဒီပီတီ (ဆံုဆို႔-ၾကက္ညွာ-ေမးခိုင္) ထပ္ထိုး
• ၁၈ လ Booster OPV ပိုလီယို ထပ္ထိုး
• ၂ ႏွစ္ Typhoid တိုက္ဖြိဳက္
• ၄ ႏွစ္ခြဲ Booster ဒီပီတီ (ဆံုဆို႔-ၾကက္ညွာ-ေမးခိုင္) ထပ္ထိုး
• ၄ ႏွစ္ခြဲ Booster OPV ပိုလီယို ထပ္ထိုး
• ၁ဝ ႏွစ္ Help B Booster အသဲေရာင္ ဘီ ထပ္ထိုး
• ၁၅-၁၆ ႏွစ္ TT ေမးခိုင္ထပ္ထိုး
• အခ်ိန္မေရြး Hep A အသဲေရာင္ ေအ

Immunization Chart ကာကြယ္ေဆးထိုးဇယား၊ (ကာကြယ္ေဆးအလိုက္)
1. BCG ဘီစီဂ်ီ ၁ ၾကိမ္၊ ေမြးကာစ
2. DPT ဒီပီတီ (ဆံုဆို႔-ၾကက္ညွာ-ေမးခိုင္)
- (ပ) ၆ ပါတ္ ၁ လခြဲ
- (ဒု) ၁ဝ ပါတ္ ၂ လခြဲ
- (တ) ၁၄ ပါတ္ ၃ လခြဲ
DPT Booster ဒီပီတီ (ဆံုဆို႔-ၾကက္ညွာ-ေမးခိုင္) ထပ္ထိုး
- (ပ) ၁၈ လ ၄ လခြဲ
- (ဒု) ၄ ႏွစ္ခြဲ
3. OPV (Oral Polio) ပိုလီယို
- (ပ) ေမြးကာစ
- (ဒု) ၆ ပါတ္ ၁ လခြဲ
- (တ) ၁ဝ ပါတ္ ၂ လခြဲ
- (စ) ၁၄ ပါတ္ ၃ လခြဲ
- (ပဥၥ) ၁၈ ပါတ္ ၄ လခြဲ
OPV Booster ပိုလီယို ထပ္ထိုး
- (ပ) ၁၈ လ ၄ လခြဲ
- (ဒု) ၄ ႏွစ္ခြဲ
4. Measles ဝက္သက္ ၉ လ
5. MMR အမ္အမ္အာရ္ ၁၅ လ
6. Hep B အသဲေရာင္ (ဘီ)
- (ပ) ေမြးကာစ
- (ဒု) ၁ လ
- (တ) ၆ လ
7. Hep B အသဲေရာင္ (ဘီ)
- (ပ) ေမြးကာစ
- (ဒု) ၂ လ
- (တ) ၄ လ
8. Typhoid တိုက္ဖြိဳက္ ၂ ႏွစ္
9. Hep A 1 and 2 အသဲေရာင္ (ေအ) အခ်ိန္မေရြး
10. Hep B Booster အသဲေရာင္ (ဘီ) ထပ္ထိုး ၁ဝ ႏွစ္
11. TT ေမးခိုင္ထပ္ထိုး ၁၅-၁၆ ႏွစ္

အသံုးမ်ားကာကြယ္ေဆးမ်ား
• BCG (တီဘီ) ကာကြယ္ေဆး၊
• DT = Diphtheria + Tetanus vaccine (ဆံုဆို႔-ေမးခိုင္)
• DTP or DPT = Diphtheria, Tetanus, Pertussis (ဆံုဆို႔-ၾကက္ညွာ-ေမးခိုင္)
• Hepatitis A (အသဲေရာင္ ေအ)၊
• Hepatitis A-Hepatitis B (အသဲေရာင္ ေအ + ဘီ)၊
• Hepatitis B Hep B (အသဲေရာင္ ဘီ)
• HPV Human Papillomavirus (သားအိမ္-ကင္ဆာ ႏွင့္ လိင္လမ္း-ၾကြက္ႏို႔)၊
• Influenza Flu Vaccine (တုပ္ေကြး)၊
• MCV4 Meningococcal Conjugate Vaccine ဦးေႏွာင္ေျမွးေရာင္၊
• MMR (Measles, Mumps And Rubella) (ဝက္သက္ + ပသိေရာင္ + ဂ်ာမန္-ဝက္သက္)၊
• PCV7 Pneumococcal Polysaccharide Vaccine (7-valent) ႏူမိုးနီးယား၊
• Pentavalente ၅ မ်ိဳးတြဲကာကြယ္ေဆး = ဆံုဆို႔ + ၾကက္ညွာ + ေမးခိုင္ + ဟီမိုဖီးလပ္စ္ အင္ဖလူရင္ဇာ + အသဲေရာင္ (ဘီ)။
• Rotavirus အစာအိမ္-တုပ္ေကြး (ဝမ္းပ်က္ျခင္း) ျဖစ္ေစသည့္ ဗိုင္းရပ္၊
• Varicella (Chickenpox) ေရေက်ာက္၊

WHO ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႔ၾကီး၏ လမ္းညႊန္ခ်က္ ကာကြယ္ေဆးထိုးဇယား
1. BCG (တီဘီ) = ၁ ခါတည္း ေမြးကာစကေလး၊
2. Hepatitis B (အသဲေရာင္ ဘီ) = ၃-၄ ၾကိမ္၊ ဝ-၁-၅ ေဖၚျမဴလာနဲ႔ထိုး၊
3. Polio (သူငယ္နာအေၾကာေသ) = ေမြးကာစ၊ ၁ လခြဲ၊ ၂ လခြဲ၊ ၃ လခြဲ၊ ၄ လခြဲ၊
4. DTP (ဆံုဆို႔-ၾကက္ညွာ-ေမးခိုင္) = ၁ လခြဲ၊ ၂ လခြဲ၊ ၃ လခြဲ၊
5. Haemophilus influenfa type B (ဟီမိုဖီးလပ္စ္-ဘီ-ပိုး) = ၁ လခြဲ၊ ၂ လခြဲ၊ ၃ လခြဲ၊
6. Pneumococcal (Conjugate) (ႏူမိုေကာကယ္)၊ နည္း (၁) = ၁ လခြဲ၊ ၂ လခြဲ၊ ၃ လခြဲ၊ နည္း (၂) = ၆ လ မတိုင္မီတခါ + ၉-၁၅ လအတြင္း ၁ ခါ၊
7. Rotavirus (ရိုတာ-ဗိုင္းရပ္စ္)၊ Rotarix = ၁ လခြဲ၊ ၂ လခြဲ၊ RotaTeq = ၁ လခြဲ၊ ၂ လခြဲ၊ ၃ လခြဲ၊
8. Measles (ဝက္သက္) = ၂ ခါထိုး၊
9. Rubella (ရူဘဲလား) = ၁ ခါထိုး၊
10. HPV (သားအိမ္-ကင္ဆာ) = ၃ ခါထိုး။

Dr. တင့္ေဆြ