က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Monday, September 9, 2013

Staphylococcus ဗက္တီးရီးယားဆိုး (စတက္ဖလိုေကာကပ္စ္) ပိုး

(ဗက္တီးရီးယား) တိုင္းက မဆိုးၾကပါ။ ဆိုးတဲ့အမ်ိဳးထဲက ပိုဆိုးတဲ့ အမ်ိုးအစားဟာ (စတက္ဖလိုေကာကပ္စ္) ျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္ခႏၶာရဲ႕ ေနရာအႏွံ႔ကို ဒုကၡေပးႏိုင္တယ္။ အျဖစ္မ်ားလို႔ နာမည္ေတာင္ Staph (စတပ္ဖ္) လို႔ တိုတိုဘဲ ေခၚၾကတယ္။ သိပ္မဆိုးတာကေန ေသတဲ့အထိ ဆိုးႏိုင္တယ္။ အမ်ိဳးအစား ၃ဝ ကေန လူကိုေရာဂါေတြ ရေစႏိုင္တယ္။ ဒါေတြထဲက Staphylococcus aureus ကေန အဆိုးတကာ့ အဆိုးဆံုးျဖစ္ေစတယ္။ က်န္းမာေနသူထဲက ၂၅-၃ဝ% မွာ ႏွာေခါင္းထဲနဲ႔ အေရျပားမယ္ ဒီပိုးေတြ ရွိေနၾကတယ္။ ပိုးကေန တိုက္ရိုက္ ေရာဂါရေစႏိုင္သလို ပိုးကေနထြက္တဲ့ အဆိပ္အေတာက္ေၾကာင့္လဲ ေရာဂါ ရႏိုင္တယ္။

• Risk for Staph Infections ဘယ္လိုလူကိုမဆို ေရာဂါေပးႏိုင္တယ္။
ေမြးကာစကေလးေတြ၊ ႏို႔တိုက္မိခင္ေတြ၊ ဆီးခ်ိဳရွိသူေတြ၊ ကင္ဆာျဖစ္ေနသူေတြ၊ ေသြးေၾကာေရာဂါရွိေနသူေတြ၊ အဆုပ္မေကာင္းသူေတြမွာ ပိုအျဖစ္မ်ားတယ္။ မူးယစ္ေဆးထိုးသူေတြ၊ ေဆးရံုကေန တာရွည္ထားရတဲ့ ဆီးပိုက္၊ ျပြန္ေတြ တပ္ထားရသူေတြ၊ ခြဲစိတ္ဒဏ္ရာေတြ၊ ခုခံအားက်ေနသူေတြမွာ ပုိအျဖစ္မ်ားတယ္။

• Signs and Symptoms of a Staph Infection ေရာဂါလကၡဏာေတြ -
• ျဖစ္တဲ့ေနရာ ျပည္တည္မယ္။ Abscess ျပည္တည္နာ၊ Boil ခူနာ၊ Folliculitis ေမႊးကြ်တ္နာ၊ Furuncle အနာလို႔ ေခၚတယ္။ နီရဲေနတယ္။ ေရာင္ျပီး နာေနမယ္။ ျပည္ေပါက္ထြက္လာႏိုင္တယ္။ ပိုးေတြက ေသြးထဲေရာက္ေနတာကို Bacteremia (Sepsis) လို႔ ေခၚတယ္။ ကိုယ္ပူမယ္၊ ခ်မ္းမယ္၊ ေသြးဖိအားက်မယ္။ Staphylococcal pneumonia ႏူမိုးနီးယား၊ Endocarditis ႏွလံုးေရာင္ျခင္း၊ Osteomyelitis ရိုးတြင္းျခင္ဆီေရာင္ျခင္းေတြ ဆက္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

• Types of Diseases ေရာဂါေတြ -
အမ်ားဆံုးက Skin infections အေရျပားအနာေတြျဖစ္တယ္။ Cellulitis ေဘးနာအထိေရာင္ရမ္းေနတာ (ပံု-၃) ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ Abscess ျပည္တည္နာ (ပံု-၄)၊ Impetigo အေရျပားနာတမ်ိဳး ဆိုတာ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ Mastitis ႏို႔နာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ Breast abscesses ႏို႔ျပည္တည္နာလဲ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ႏို႔ထဲမွာ ပိုးပါေနႏိုင္တယ္။ မီးေလာင္နာကေန Staphylococcal sepsis ေသြးထဲပိုးေရာက္္ျပီး Shock (ေရွာ့ခ္) ျဖစ္ေစႏိုင္ေသးတယ္။ ေဆးေသျခာမကုရင္ ေသဆံုးႏိုင္ႏွဳန္း ၈၀% ရွိတယ္။

• Antibiotic-Resistant Staph aureus ပဋိဇီဝေဆးယဥ္တဲ့ (စတက္ဖ္-ေအာရီးယပ္စ္) ပိုး
တျခားပိုးေတြကို ႏိုင္တဲ့ ပဋိဇီဝေဆးေတြယဥ္တဲ့ ပိုးကို Methicillin-resistant Staphylococcus aureus (MRSA) ေခၚတယ္။ Penicillin, Amoxicillin နဲ႔ Oxacillin ေဆးေတြကို မျဖံဳဘူး။ Superbug လို႔ေခၚတယ္။ ေဆးရံုကရတဲ့ ပိုးဝင္ျခင္းေတြ၊ သက္ၾကီးရြယ္အိုေတြ၊ သိပ္မနာမက်န္း ျဖစ္ေနသူေတြ၊ ပြင့္ေနတဲ့ အနာဒဏ္ရာေတြ၊ ဆီးပိုက္ ၾကာၾကာ တပ္ထားရသူေတြမွာ ျဖစ္ေလ့ရွိတယ္။ ေဆးရံုနာေတြနဲ႔ ေဆးရံုျပင္ပနာေတြလို႔ ခြဲျခားေလ့လာတာလဲရွိတယ္။

• Complications of Staph Infections ဘာေတြဆက္ျဖစ္ႏိုင္သလဲ -
Scalded skin syndrome အေရျပားနာတမ်ိဳးဆိုတာ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ အေရျပားမွာ တြယ္ဆက္မႈလုပ္ေပးေနတဲ့ အဂၤေတလိုဟာကို ဖ်က္ဆီးရာကေနျဖစ္တယ္။ ပိုးကေန အဆိပ္သေဘာေဆာင္တဲ့ (ပရိုတင္း) ေၾကာင့္ျဖစ္ရတာပါ။ အပူေလာင္အဖူး ျဖစ္လာမယ္။ ကြာက်မယ္။ မီးေလာင္နာလို အနာက်ယ္တာေတြမွာ ျဖစ္တတ္တယ္။ IV Antibiotics ထိုးေဆးေပး ကုရမယ္။

• Staph Food Poisoning အစာဆိပ္သင့္ျခင္းျဖစ္ႏိုင္တယ္။
အစာထဲမွာ ပိုးေတြပြါးမ်ားလာတယ္။ ေရခဲေသတၲာထဲမွာေတာင္ အဲလိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အဆိပ္အေတာက္ေတြ ထုတ္မယ္။ သိုေလွာင္ထားတဲ့ အစားေတြ အနံ႔ဆိုးလာတာ အဲဒါေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ 140 F ကေနအထက္၊ 40 F ကေနေအာက္မွာ ထားသိုပါ။ အသား၊ ငါ၊ ဥ၊ ႏို႔နဲ႔လုပ္တဲ့အစားအေသာက္ေတြကေန ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

• Staph Infections Diagnosis ဒီေရာဂါမွန္း ဘယ္လိုသိမလဲ
ေရာဂါ-အနာရဲ႕ အသြင္အျပင္ကိုၾကည့္တာနဲ႔ မွန္ေအာင္ မွန္းႏိုင္တယ္။ လိုအပ္ရင္ Blood or infected fluids ေတြမွာ ပိုးပါေန-မေနစစ္ႏိုင္တယ္။ ဘယ္ Antibiotics ပဋိဇီဝေဆးေတြနဲ႔ ႏိုင္မလဲ ဆိုတာလဲ စမ္းႏိုင္တယ္။

• Staph Infections Treatment ဘယ္လိုေဆးသံုးရလဲ
Triple-antibiotic mixture ပိုးေသေဆး ၃ မ်ိဳးတြဲ လိမ္းေဆးကို အလြယ္ဝယ္လို႔ရတယ္။ Bactroban, Altabax လိမ္းေဆးေတြလဲ သံုးတယ္။ ေသာက္ေဆးေတြကေတာ့ Dicloxacillin, Clindamycin, Trimethoprim-Sulfamethoxazole (TMP-SMX or Bactrim or Septrin), Tetracyclines, Xyvox (Linezolid), Keflex (Cephalexin) နဲ႔ Duricef (Cefadroxil) ေဆးယဥ္တဲ့ပိုးအတြက္ Vancocin (Vancomycin) ေဆးသံုးတယ္။ Abscesses ျဖစ္ေနရင္ ျပည္ခြဲထုတ္ရမယ္။

• Staph and MRSA infections Prevention ဘယ္လိုကာကြယ္မလဲ -
ကာကြယ္ေဆး မရွိေသးပါ။ ပိုးေတြက ေနရာတကာမွာရွိေနျပီး အမ်ိဳးမ်ိဳးေရာဂါေတြရေစတာမို႔ သတိထားဆင္ျခင္ဘို႔ လိုအပ္တယ္။
(၁) ျပည္ထြက္တဲ့အနာကို ပတၲီးအေသအျခာစည္းထားပါ။ ေဆးထပ္ထည့္ရခ်ိန္မွာ ထည့္ပါ။
(၂) တကိုယ္ေရ သန္႔ရွင္းေရး ေကာင္းေကာင္းလုပ္ပါ။ ျပည္တည္နာကို တျခားလူ မထိမိေစနဲ႔။ ေဆးထည့္တဲ့ပစၥည္းေတြ အသအျခာစြန္႔ပါ။
၃) လူနာအသံုးအေဆာင္ေတြ သီးသန္႔ထားပါ။ ေဆးေၾကာေလွ်ာ္ဖြတ္ပါ။
(၄) အစားအေသာက္ေတြကို ကိုင္တြယ္ ခ်က္ျပဳတ္တာ ဂရုစိုက္ပါ။ မီးဖိုအတြက္လဲ ခြဲစိတ္ခန္းမွာ လက္ေဆးသလို လုပ္ပါ။ ေရာဂါသည္က ခ်က္ျပဳတ္တာ မလုပ္ပါနဲ႔။ အစားအေသာက္ေတြကို ၂ နာရီ ထက္ပိုၾကာၾကာထားသိုခ်င္ရင္ 140° F ေက်ာ္ ဒါမွမဟုတ္ 40° F ေအာက္မွာထားသိုပါ။
(၅) ရာသီလာခ်ိန္ သံုးရတဲ့ Tampons (တင္ပြန္) ပစၥည္းကို ၄-၈ နာရီတခါအသစ္လဲပါ။

• Staph Infection Prognosis အလားအလာ
အေသအျခာ ေဆးကုရင္ ေကာင္းေကာင္း ေပ်ာက္ႏိုင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ MRSA infection ပိုးဝင္တာက အျပင္း-အေပ်ာ့ မတူၾကဘူး။ ခုခံအား မေကာင္းရင္ ပိုဆိုးေစမယ္။ MRSA pneumonia ႏူမိုးနီးယား နဲ႔ Sepsis ေသြးထဲပိုးဝင္တာျဖစ္ရင္ ၂ဝ% ေသဆံုးတဲ့အထိ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၁-၃-၂ဝ၁၂