က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Wednesday, May 16, 2012

Common infections during rainy season မိုးရာသီမွာ ဘာဆင္ျခင္ရမလဲ

မိုးရာသီမွာ ေခ်ာ္လဲမႈေတြ အျဖစ္မ်ားလို႔ သတိေပးတာလဲ က်န္းမာေရး သတိေပးခ်က္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါလဲေရာဂါဘဲ မဟုတ္ပါလား။ အတူတူပါဘဲ လမ္းေတြပ်က္ျပီး ေတာင္ျပိဳတာေတြလဲ ရွိတတ္လို႔ ကုန္းလမ္း၊ ေရလမ္း၊ ေလလမ္း၊ ခရီးသြားသူမ်ား သတိထားပါ။ မိုးေလးဖြဲဖြဲရြာေတာ့ သတိရစရာေတြလဲ ရွိၾကမယ္။ စိတ္ကူးေတြ ေကာင္းေကာင္း ယဥ္ႏိုင္ဘို႔ရာ က်န္းမာေရး ေကာင္းမွ ျဖစ္ပါမယ္။

ရာသီဥတု ေျပာင္းတာနဲ႔ ေလရဲ႕ အပူခ်ိန္နဲ႔ စိုထိုင္းမႈလဲ မတူေတာ့တာ ျဖစ္လာတယ္။ မိုးရာသီ ဝန္းက်င္သစ္မွာ ျမဴးတူး၊ ေပါက္ပြါးၾကမဲ့ ပိုးေတြကလဲ တမ်ိဳးတမ်ိဳး ျဖစ္လာတယ္။ ကူးစက္ေရာဂါေတြဟာ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္း နဲ႔ အစာလမ္းေၾကာင္းေတြကေန ဝင္လာႏိုင္တယ္။ အမ်ားဆံုးက Common cold အေအးမိတာ၊ Influenza (Flu) တုပ္ေကြး နဲ႔ Upper respiratory tract infections (URTI) အသက္ရွဴလမ္း အေပၚပိုင္း ကူးစက္ေရာဂါေတြ ျဖစ္တယ္။ အသက္ရွဴလမ္းကေနဝင္လာႏိုင္တာေတြက Droplets အမံႈအမႊားေလးေတြအေနနဲ႔ ဝင္တာရယ္ ေရာဂါရွိေနသူနဲ႔ Direct contact တိုက္ရိုက္ ထိေတြ႔ရာကေန ဝင္တာရယ္လို႔ ရွိတယ္။
• Cold အေအးမိတာနဲ႔ (URTI) အသက္ရွဴလမ္း အေပၚပိုင္း ကူးစက္ေရာဂါေတြဟာ ဗိုင္းရပ္စ္ကေနျဖစ္ေစတယ္။ မဆိုးၾကဘဲ သူ႔ဖါသူ ေပ်ာက္သြားႏိုင္တယ္။ မဆိုးဘူးဆိုေပမဲ့ Pneumonia ႏူမိုးနီးယားျဖစ္ရင္ေတာ့ ဆိုးတယ္။
• Flu (Influenza) တုပ္ေကြးကေတာ့ ဆိုးတတ္တယ္။ ေရာဂါလကၡဏာေတြက အေအးမိတာနဲ႔ တူသေလာက္ဘဲ။ (ဗိုင္းရပ္စ္) ကေနျဖစ္ေစတာလဲ တူတယ္။ အမ်ိဳးအစား (ေအ) နဲ႔ (ဘီ) ဆိုျပီးရွိတယ္။ Influenza A (H1N1) virus ဆိုတာက အသစ္ေပၚလာတာ ျဖစ္တယ္။

• မိုးရာသီမွာ တျခား ကူးစက္ေရာဂါေတြလဲ သတိထားၾကရပါအံုးမယ္။

• Mosquito-borne diseases ျခင္ကေနတဆင့္ ကူးစက္တဲ့ေရာဂါေတြထဲမွာ Malaria ငွက္ဖ်ားလဲပါတယ္။
• Dengue Haemorrhagic Fever (DHF) ေသြးလြန္တုပ္ေကြးကိုေတာ့ လူအေတာ္မ်ားမ်ား သတိထားမိၾကမွာပါ။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး (ဗိုင္းရပ္စ္) ပိုးဟာ ေရေသမွာေပါက္ပြါးတတ္တဲ့ Aedes mosquito အမ်ိဳးအစား ျခင္မကိုက္ရာကေန ကူးစက္တယ္။ သူ႔အလိုလို ေပ်ာက္ႏိုင္ေပမဲ့ တခ်ိဳ႕ ေသဆံုးတဲ့အထိ ဆိုးတယ္။
• Chikungunya (ခ်စ္ကင္း-ဂြန္ညာ) ကို နာမည္ေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ေခၚၾကတယ္။ ေခတ္မီေအာင္ “ဆင္ျဖဴေတာ္တုပ္ေကြး” လို႔ နာမည္ေပးသင့္တယ္။
• အစာလမ္းေၾကာင္းေတြကေန ဝင္လာႏိုင္တာေတြေၾကာင့္ Diarrhea ဝမ္းပ်က္မယ္၊ အန္မယ္။ (ဗိုင္းရပ္စ္) ကေန ျဖစ္တာမ်ားတယ္။ ဓါတ္ဆာေရနဲ႔ ရတယ္။ ပိုးေသေဆး မလိုဘူး။
• ျဖစ္ေစတဲ့ပိုးက ဗက္တီးရီးယား ဆိုရင္ ပုိဆိုးတယ္။ ဥပမာ တိုက္ဖြိဳက္ျဖစ္ေစတဲ့ Salmonella နဲ႔ ဝမ္းကိုက္ေစတဲ့ Shigella ပိုးေတြ ျဖစ္တယ္။ ကိုယ္ပူမယ္။ ပိုးေသေဆး၊ ပဋိဇီဝေဆးလိုတယ္။ ဆိုးဝါးရင္ ေဆးရံုတင္ကုသရတယ္။ ဓါတ္ဆားေရ နဲ႔ မႏိုင္ရင္ Drip ေသြးျပန္ေၾကာထဲ ေဆးသြင္းရတယ္။ သြင္းရတဲ့ေဆးကလည္း Ringer Lactate ဓါတ္ဆားေရပါဘဲ။
• အဆိုးဆံုး ကူးစက္ေရာဂါတခုကေတာ့ Vibrio cholerae bacteria ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ Cholera ကာလဝမ္းေရာဂါ ျဖစ္တယ္။ ေသဆံုးတဲ့အထိ ျဖစ္ႏိုင္သလို လူေတြ အမ်ားၾကီးကို ျမန္ျမန္ၾကီး ကူးစက္ေစႏိုင္တယ္။ ေဆးရံုေတြမွာ ကုတင္မေလာက္၊ ေဆးမေလာက္ ျဖစ္ေစတယ္။
• Leptospirosis ဆိုတာ တိရစၧာန္ အညစ္အေၾကးေတြကေနတဆင့္ ကူးစက္တယ္။ ေက်ာက္ကပ္၊ အသဲ၊ ဦးေႏွာက္ေျမွးေတြကို ထိခိုက္မယ္။
• ေနာက္တမ်ိဳးကေတာ့ အျဖစ္မ်ားလွတဲ့ Hepatitis A အသဲေရာင္ (ေအ) ဗိုင္းရပ္စ္ အမ်ိဳးအစားျဖစ္တယ္။ ျဖစ္လာရင္ အစားအေသာက္ပ်က္၊ အန္ခ်င္၊ မအီမသာျဖစ္၊ ဗိုက္နာ၊ ကိုယ္ပူမယ္။ Jaundice မ်က္စိ-ဆီး-အသားေတြ ဝါလာမယ္။
• Fungal infections (ဖန္းဂတ္စ္) မိႈပိုးကေန ျဖစ္ေစတဲ့ Scabies ဝဲ-ယားနာလဲ ရာသီဥတု စြပ္စိုခ်ိန္မွာ ထူေျပာႏိုင္တယ္။ စိုထိုင္းထိုင္းျဖစ္တာကို ဒီအေကာင္ငယ္ေလးေတြကၾကိဳက္တယ္။
• ကေလး-လူၾကီး၊ ဟိုကယား၊ ဒီကယားျဖစ္ၾကမယ္။ ယားလို႔ ကုပ္မိမယ္။ ကုပ္ရာကေန (ဗက္တီးရီးယား) ဝင္မယ္။ အနာျဖစ္မယ္။ ျပည္တည္မယ္၊ ဒီရာသီေျပာင္းခါစ၊ ေဆးရံု-ေဆးခန္းေတြမွာ အနာခြဲေပးရတာေတြ သိပ္မ်ားတယ္။

ဘယ္လိုကာကြယ္မလဲ -
1. ထီး၊ မိုးကာအကႌ် သြားေလရာ ယူေဆာင္ပါ။
2. လူစုလူေဝး လူထူထပ္တဲ့ေနရာေတြ တတ္ႏိုင္သေလာက္ ေရွာင္ရွားပါ။
3. ေခ်ာင္းဆိုး၊ ႏွာေျခရာမွာ ဖံုးအုပ္ျပီးလုပ္ပါ။ လက္ကိုင္ပုဝါ၊ (တစ္ရွဴး) သံုးပါ. ေခ်ာင္းဆိုး၊ ႏွာေခ်ေနသူ၊ ေနမေကာင္း ျဖစ္ေနသူေတြနဲ့ ထိကပ္တာ ေရွာင္ရွားပါ။
4. ေရကို သန္႔တာေသာက္ပါ။ ေရေႏြးက်ိဳေသာက္ပါ။ ေရသန္႔ဗူးကေရ ေသာက္ပါ။
5. ျခင္ မေပါက္ေအာင္၊ ေရေသမထားပါနဲ႔၊ ကား-ဆိုင္ကယ္-စက္ဘီး တာယာေဟာင္းေတြမွာ ေရရွိမေနပါေစနဲ႔။ အိမ္အနီးအနားမွာ ေရေအာင္းေနတာ မရွိေစနဲ႔။ တခ်ိဳ႕ျခင္ေတြက ေရသန္႔ကိုၾကိဳက္တယ္။ တခ်ိဳ႕ျခင္ေတြက ေရပုပ္မွာသာ ေပါက္ဖြါးတယ္။ ျခင္အကိုက္ မခံရေအာင္ လက္ရွည္၊ ေျခရွည္ဝတ္ဆင္ပါ။ ျခင္ေထာင္နဲ႔သာ အိပ္ပါ။ ျခင္ကာကြယ္ေရး လိမ္းေဆး (ရီပဲလင့္) လိမ္းေနပါ။
6. တကိုယ္ေရသန္႔ရွင္းေရး ပိုဂရုစိုက္ပါ။ လက္ကို ဆပ္ျပာနဲ႔ ေဆးေၾကာပါ။ ေရၾကီး-ေရလွ်ံတဲ့ေနရာမွာ ေရဆင္းမခ်ိဳးနဲ႔။ ေရမကူးနဲ႔။ ေရခ်ိဳးျပီး ေျခာက္ေသြ႔ေအာင္လုပ္ပါ။
7. မိႈေဘးရန္ကေန ကာကြယ္ေအာင္ ဆံပင္ေရစိုတာကို ေျခာက္ေသြ႔ပါ။ အဝတ္အစားေတြ ေျခာက္တာနဲ႔ လဲဝတ္ပါ။ ကိုယ္ကိုလဲ ေျခာက္ေသြ႔ေစပါ။ ေခါင္း မၾကာခဏေလွ်ာ္ေပးပါ။ စိုေနတံုးမွာ ေခါင္းမဖီးပါနဲ႔။
8. စားေသာက္ဆိုင္ သန္႔တာေရြးပါ။ လမ္းေဘးေစ်းသည္ဆီက အစာေတြကို ေရွာင္ပါ။ အစားအေသာက္ေတြကို (အင္းဆက္) ေကာင္ေတြ မလာေစေအာင္ ဖံုးထားပါ။
9. ဗီတာမင္ (ေအ) ၾကြယ္ဝတဲ့ အသီးအႏွံေတြ စားေပးပါ။ မံုလာဥဝါ၊ ဟင္းႏုႏြယ္ရြက္၊ ကန္စြန္းဥ။ ဗီတာမင္ (စီ) ၾကြယ္ဝတဲ့ အသီးအႏွံေတြစားေပးပါ။ ခ်ဥ္တဲ့အရသာရွိတဲ့ အသီးေတြ၊ သံပရာသီး၊ ေရွာက္သီး။ Soup စြပ္ျပဳတ္ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာက္ပါ။
10. Influenza တုပ္ေကြး နဲ႔ Hepatitis A အသဲေရာင္ (ေအ) ကာကြယ္ေဆးေတြ ထိုးထားပါ။

• Dengue Haemorrhagic Fever (DHF) ေသြးလြန္တုပ္ေကြး http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2008/12/dengue-haemorrhagic-fever-dhf_26.html
• Chikungunya ဆင္ျဖဴေတာ္ တုပ္ေကြး http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2010/10/chikungunya.html

Dr. တင့္ေဆြ
၁၆-၅-၂ဝ၁၂