က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Monday, May 14, 2012

Thalassemia (2) (သာလာဆီးမီးယား) ေသြးအားနည္းေရာဂါ (၂)

Thu, May 10, 2012 at 11:41 PM
သမီး အသက္က ၂၈ ႏွစ္ပါ။ (႕႕႕႕႕) မွာေနပါတယ္။ ကိုယ္ဝန္က ၁၄ ပတ္ ရွိေနပါျပီ။ Blood Test စစ္ေတာ့ thalassemia နည္းေနတယ္၊ မေကာင္းဘူးလို႔ေျပာပါတယ္။ Thalassemia ဆိုတာဘာေရာဂါကိုေခၚတာလဲဆရာ။ ေသေသခ်ာခ်ာ မသိလို႔ပါ။ အဲဒါ အမ်ိဳးသားပါ Blood Test စစ္ဖို႔လိုတယ္ဆိုလို႔ စစ္ထားရပါတယ္။ သမီးကိုလည္း HB Electrophoresis ထပ္စစ္ဖို႔လိုတယ္ဆိုျပီး ထပ္စစ္ပါတယ္။ အေခၚအေဝၚေတြေတာ့ သိပ္နားမလည္ပါဘူး။ Result ကေတာ့ မသိရေသးဘူး။ အဲဒါနဲ႔ပတ္သက္ျပီး ဘာေတြျဖစ္ႏိုင္လဲ။ ေမြးလာမယ့္ ကေလးကိုေရာ ဘယ္လို ထိခိုက္ႏိုင္လဲ ဆရာ။

မ်ိဳးဗီဇခ်ိဳ႕ယြင္းလို႔ျဖစ္တယ္။ ေျမထဲပင္လယ္ေဒသမွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ ေနာက္ေသြးအားနည္းေရာဂါတခုျဖစ္တဲ့ Sickle-cell disease နဲ႔ မတူတာက (သာလာဆီးမီးယား) ေသြးအားနည္းေရာဂါက အေရအတြက္နဲ႔ဆိုင္ျပီး၊ (ဆစ္ကယ္-ဆဲလ္) ေရာဂါက အေရအေသြးနဲ႔ ဆိုင္တယ္။ ေသြးကိုနီရဲေစတဲ့ (ဟီမိုဂလိုဘင္) ဓါတ္မွာ အားနည္းခ်က္ ျဖစ္ေနတယ္။ ပံုမွန္ မဟုတ္တာ ျဖစ္လာလို႔ ေသြးအားနည္းေနမယ္။

အခုေရာဂါမွာ အာရွမွာအျဖစ္မ်ားတဲ့ Alpha (အာလ္ဖါ) နဲ႔ ေျမထဲပင္လယ္ေဒသမွာ မ်ားတဲ့ Beta (ဘီတာ) ဆိုျပီး ၂ မ်ိဳး ရွိတယ္။ Delta (ဒယ္လ္တာ) ဆိုျပီးလဲ ေနာက္မ်ိဳးခြဲတခု ရွိေသးတယ္။ ေရာေနတာလဲရွိတာဘဲ။ ကံဆိုးထဲကေန ကံေကာင္းတယ္ ေျပာႏိုင္တာက ဒီလိုလူေတြမွာ ငွက္ဖ်ားအျဖစ္နည္းၾကတယ္။

ဘယ္အမ်ိဳးအစားျဖစ္ျဖစ္ ေရာဂါအေျခအေနကို Thalassemia major ဆိုးတာနဲ႔ Thalassemia minor သိပ္မဆိုးတာလို႔ ခြဲရတယ္။ ေဆးစာျဖစ္လို႔ ေလွ်ာ့ေျပာလို႔ မသင့္ပါ။ ကိုယ္ဝန္မွာ alpha thalassemia major ျဖစ္ေနရင္ အထဲကကေလး Stillbirth အေသေမြးတာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕ကေလးေတြ အေကာင္းေမြးျပီး အခါလည္သားေရာက္မွ ေသြးအားနည္းတာ ျပတာတယ္။

ေဆးစာနဲ႔ေျပာရရင္ (သာလာဆီးမီးယား) ဟာ Autosomal recessive pattern of inheritance မ်ိဳးရိုးလိုက္ေရာဂါလို႔ ေခၚတယ္။ မိဘႏွစ္ပါးမွာ ေရာဂါကိုသယ္ေဆာင္သူေတြျဖစ္ေနရာကေန သူတို႔ကေလးမွာလာျဖစ္ရတယ္။ ကေလးကို ျဖစ္ေစႏိုင္တာ ၂၅% ရွိတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တတ္ႏိုင္တဲ့ေနရာေဒသေတြမွာ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ်ိန္ကတည္းက Genetic counseling နဲ႔ Genetic testing မ်ိဳးဗီဇစမ္းသပ္နည္းေတြ လုပ္ခိုင္းတယ္။

Mild thalassemia သိပ္မဆိုးတဲ့ေရာဂါ ေဆးကုသဘို႔မလိုပါ။ β-thalassemia trait (ဘီတာ) မ်ိဳးဗီဇရွိေနသူကို သံဓါတ္နည္း ေသြးအားနည္းေရာဂါနဲ႔ မွားတတ္တယ္။ ဆိုးတဲ့ေရာဂါျဖစ္ေနရင္ ေဆးကုရမယ္။ ေသြးသြင္းဘို႔ လိုႏိုင္တယ္။ (ဘီတာ) အမ်ိဳးအစား ရွိသူကို Iron chelation ေဆးမ်ိဳးေပးတယ္။ Deferoxamine ကို ထိုးေပးရတယ္။ Deferasirox (Exjade) ကေတာ့ စားေဆး။ Deferiprone ကလဲ စားေဆးဘဲ။

Thalassemia major ကို ေသြးသြင္းေပးေနရတယ္။ ေပ်ာက္ဘို႔အတြက္ Bone Marrow Transplant ရိုးတြင္းျခင္ဆီေပး ကုသတယ္။ ကေလးေတြကို လုပ္ေပးတာမ်ားတယ္။ Haploidentical mother ေသြးအုပ္စုမတူတဲ့ မေအကေန ကေလးကို သြင္းေပးနည္းလဲ လုပ္ႏိုင္တယ္။ ၂ဝဝ၂ စစ္တမ္း တခုအရ ၇ဝ% ေပ်ာက္ကင္းသြားတယ္။ Folate ေဖါလစ္အက္စစ္ ေပးရတယ္။ ေသြးသြင္းေနရင္ သံဓါတ္အားေဆး မေသာက္ရဘူး။ ေသြးခဏခဏသြင္းေနရသူကို Chelation therapy ေဆးေပးရတယ္။

ဒီေရာဂါေၾကာင့္ ဆက္ျဖစ္လာႏိုင္တာေတြရွိတယ္။
• Iron overload သံဓါတ္လြန္ကဲျခင္းျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဒီလိုျဖစ္တာ ႏွလံုး၊ အသဲ၊ ေဟာ္မုန္းထြက္တဲ့ေနရာေတြအတြက္ မေကာင္းဘူး။ ဒါေၾကာင့္ Iron chelation therapy ေဆးေပးရတာျဖစ္တယ္။
• Enlarged spleen ေဘလံုးၾကီးလာမယ္။ လိုအပ္ရင္ ထုတ္ျပစ္ရတယ္။
• Infection ေရာဂါပိုးဝင္တာျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ေရာဂါေၾကာင့္ Spleen ေဘလံုးထုတ္ထားရသူေတြမွာ ပိုသိသာတယ္။
• Bone deformities အရိုးပံုမွန္မဟုတ္လာလဲ ျဖစ္တတ္တယ္။ မ်က္ႏွာ ဦးေခါင္းရိုးေတြမတူတာ ျဖစ္လာတယ္။
• Slowed growth rates ကေလး ၾကီးထြားမႈေႏွးေစႏိုင္တယ္။ အရြယ္ေရာက္ခ်ိန္ေနာက္က်ႏိုင္တယ္။
• Heart problems ႏွလံုးေရာဂါရလာႏိုင္တယ္။

ေသြးစစ္ရင္
• Red blood cells ေသြးနီဥေတြက ေသးငယ္ျပီး ပံုေျပာင္းေနတာျမင္ရမယ္။
• Complete blood count (CBC) လုပ္ရင္ Anemia ေသြးအားနည္းတာသိမယ္။
• Hemoglobin electrophoresis လုပ္ရင္ Abnormal hemoglobin ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့ (ဟီမိုဂလိုဘင္) ကိုသိရမယ္။
• Mutational analysis နည္းလုပ္ရင္ alpha thalassemia ဆိုတာသိလာႏိုင္တယ္။

Severe thalassemia ဆိုးဝါးတာျဖစ္သူေတြ အသက္မရွည္ၾကပါ။ ၂ဝ-၃ဝ အထိသာေနၾကရတယ္။ သိပ္မဆိုးသူေတြ အသက္ မတိုၾကပါ။ ေရာဂါနာမည္ကို Mediterranean anemia; Cooley's anemia လို႔လဲ ေခၚၾကေသးတယ္။

• Thalassemia (1) (သာလာဆီးမီးယား) ေသြးအားနည္းေရာဂါ (၁) http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/02/thalassemia.html

Dr. တင့္ေဆြ
၁၄-၅-၂ဝ၁၂