က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Friday, June 29, 2012

Diabetic neuropathy ဆီးခ်ိဳေၾကာင့္ျဖစ္ရတဲ့ အာရံုေၾကာေရာဂါ

Thu, Jun 28, 2012 at 4:26 PM
ဆီးခ်ိဳေရာဂါသည္ေတြ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဘယ္လိုေဆးေတြကို သံုးသင့္ပါသလဲ။ ၾကြက္သားေတြ အားေပ်ာ့ၿပီး လမ္းမေလွ်ာက္ႏိုင္ျဖစ္ေနပါတယ္။ အင္အားအတြက္ သံုးစြဲသင့္ေသာ ေဆးဝါးမ်ား ႏွင့္ အကိုက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆးမ်ားကို ေျဖၾကားေပးပါ။ အစားအေသာက္ေတာ့ ေကာင္းေကာင္း စားႏိုင္ပါတယ္။ အားအင္ေတြ ကုန္ခမ္းၿပီး ၾကြက္သားေတြ တင္းေနပါတယ္။

ဆီးခ်ိဳျဖစ္ေနတာ ၾကာသူေတြမွာ အာရံုေၾကာေတြကို ထိခိုက္တာကို Diabetic neuropathy ေခၚတယ္။ ေျခေထာက္မွာ ခံစားမႈ နည္းလာတာကေန စတယ္။ ဘယ္-ညာ ႏွစ္ဘက္လံုး ညီတူညာတူလို ျဖစ္မယ္။ တေျဖးေျဖးနဲ႔ အထက္ တက္လာတယ္။ ထံုသလိုျဖစ္ေနလို႔ ထိခိုက္မိမွာကို ပိုးျပီးသတိထားရမယ္။ ထိခိုက္မိရင္ အာရံုေၾကာ အားနည္းတာေရာ ေသြးေလွ်ာက္တာ နည္းတာေတြေၾကာင့္ အနာျဖစ္မယ္။ ပိုးဝင္မယ္။ ေပ်ာက္ခဲတယ္။

Diabetic neuropathies ရွိေနေပမဲ့ ဘာမွ မခံစားဘဲလဲ ေနေသးတယ္။ ဆီးခ်ိဳရွိေနသူေတြထဲ ၆ဝ-၇ဝ% မွာ တခ်ိန္မွာ ဒီအဆင့္ရွိလာတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ၂၅ ႏွစ္ၾကာရင္ျဖစ္တယ္။ ေျခ-လက္ေတြမွာ Pain နာတာ၊ Tingling က်င္တာ၊ Numbness ထံုတာ၊ ေျခ-လက္ေတြက ၾကြက္သားေတြ လွီလာတာ၊ ပံုသဏၭာန္ေျပာင္းတာ၊ Reflexes ေခၚတဲ့တုန္႔ျပန္မႈ ပ်က္စီးတာ၊ လမ္းသြားပံုမမွန္တာ၊ ထံုေနတာ သိပ္မသိ၊ ဖိတာကို သတိမထားမိရာကေန Blisters and sores အပူူဖူးနဲ႔ အနာ ျဖစ္လာတတ္တယ္။

အာရံုေၾကာကို သက္ေရာက္တာက ခ်က္ခ်င္း ျဖစ္လာတာနဲ႔ နာတာရွည္ ၂ မ်ိဳးရွိတယ္။ Acute neuropathy (Neuritis) ရက္တိုျဖစ္တာက ဆီးခ်ိဳကို ထိန္းႏိုင္ရင္ သက္သာသြားတယ္။ ျဖစ္ေနရင္ ပူေလာင္သလို ခံစားရႏိုင္တယ္။ ညပိုင္းမွာ ပိုဆိုးတယ္။ အိပ္ေရးပ်က္တဲ့အထိ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ Chronic neuropathy နာတာရွည္က ပိုဆိုးတယ္။ ေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္ႏိုင္တာေတြ ရွိတယ္။

Diabetic neuropathy ကို အစဆံုး သိႏိုင္တဲ့ လကၡဏာက Vibrations တုန္ခါမႈကို မသိတာျဖစ္တယ္။ အျဖစ္နည္းေပမဲ့ လက္မွာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဆိုးတာက ပ်က္စီးမႈဟာ ရာသက္ပန္ျဖစ္တယ္။ ဆီးခ်ိဳကို ထိန္းႏိုင္ေပမဲ့ ဒီလို ျဖစ္ေနတာက ေပ်ာက္မသြားဘူး။ ေနာက္ အာရံုေၾကာေရာဂါတမ်ိဳးက Paralysis involving single nerves အာရံုေၾကာတခုက ေလျဖတ္တာ ျဖစ္တယ္။ ေနာက္တမ်ိဳးက Painful types of neuralgia နာေနတဲ့ အာရံုေၾကာေရာဂါ ျဖစ္တယ္။ ဒါေတြကေတာ့ ဆီးခ်ိဳကို ထိန္းႏိုင္ရင္ သက္သာပါမယ္။

- Peripheral neuropathy အဖ်ားပိုင္းအာရံုေၾကာေတြ ထိခိုက္တာက အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။ Peripheral neuropathy ကို Distal symmetric neuropathy လဲေခၚတယ္။ sensorimotor neuropathy လို႔လဲေခၚတယ္။
- Autonomic neuropathy ထဲမွာ ေခြ်းထြက္မ်ားတာလဲပါတယ္။ ေသြးဖိအား၊ အဆုပ္နဲ႔ မ်က္စိ အာရံုေၾကာေတြ၊ ေနာက္ျပီး ေသြးထဲမွာ သၾကားဓါတ္က်ေနတာကို သတိေပးစနစ္အားနည္းမယ္။ Hypoglycemia Unawareness ေသြးထဲမွာ သၾကားဓါတ္ နည္းလာရင္ (Blood glucose below 70 mg/dL) လက္-ေျခတုန္လာမယ္၊ ေခြ်းျပန္မယ္၊ ရင္တုန္မယ္။ အခုေရာဂါရလာရင္ ဒီလိုသတိေပးခ်က္ေတြ အားနည္းလာမယ္။
- Proximal neuropathy ေၾကာင့္ ေပါင္၊ တင္ပါးေနရာေတြနာမယ္။ ေျခေထာက္ပိုင္း အားနည္းေနမယ္။
- Focal neuropathy ေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ေနရာက အာရံုေၾကာ အလုပ္လုပ္တဲ့ေနရာမွာ အားနည္းေနမယ္။ နာေနမယ္။ ဥပမာ မ်က္စိ၊ မ်က္ႏွာၾကြက္သား၊ နား၊ ဗိုက္ေအာက္ပိုင္း၊ ရင္ပတ္၊ ဗိုက္၊ ေပါင္၊ ေျခသလံုး၊ ေျခေထာက္။

Autonomic nervous system (ANS) (ေအာ္တိုေနာမစ္) အာရံုေၾကာစနစ္ကိုလဲ ထိခိုက္ေစႏိုင္တယ္။ အစာစားျပီး ဗိုက္ကယ္ေနမယ္။ အစာမေက်၊ ပ်ိဳ႕ခ်င္၊ အန္ခ်င္၊ ဝမ္းပ်က္၊ ဝမ္းခ်ဳပ္၊ မတ္တပ္ရပ္ခ်ိန္မွာ ေခါင္းမူးတာ၊ ဆီးအသြားရခက္၊ အားယုတ္၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ က်ျပီး၊ စိတ္ဓါတ္လဲက်။ မတ္တပ္ရပ္ခ်ိန္ ေသြးဖိအားတက္၊ မတ္တပ္ရပ္ရင္ ေခါင္းမူးမယ္။ Fainting ျဖစ္မယ္။ Erectile dysfunction (ED or Impotence) ေယာက္်ား ပန္းေသ-ပန္းညိႇဳး၊ မိန္းမ ဗဂ်ိဳင္းနား ေျခာက္ေသြ႔မယ္။

နာတာအတြက္
• Mild painkillers အနာသက္သာေဆး သိပ္မျပင္းတဲ့ Paracetamol or Aspirin တခုခု၊
• Antidepresant drugs စိတ္မက်ေဆးျဖစ္တဲ့ Antidepressants (Amitriptyline, Imipramine, Desipramine, Duloxetine (Cymbalta), Venlafaxine, Bupropion (Wellbutrin), Paroxetine (Paxil), and Citalopram (Celexa) ေတြ၊
• Anticonvulsants အတက္သက္သာေဆး = Pregabalin (Lyrica), Gabapentin (Gabarone, Neurontin), Carbamazepine, and Lamotrigine (Lamictal) ေဆးေတြ၊
• Opioid painkillers ဘိန္းပါတဲ့ အနာသက္သာေဆး အျပင္းစား Tramadol (Zydol) or Dextropropoxyphene ကိုလဲ တျခားေဆးေတြနဲ႔ မရရင္ သံုးႏိုင္တယ္။

• Lidocaine patches (Lidoderm, Lidopain) ေဆးကပ္ခြါ၊
• Nitrate sprays or patches ျဖန္းေဆး၊
• Alpha-lipoic acid Evening primrose oil တိုင္းရင္းေဆး၊
• Capsaicin cream (Zacin) ေျခေထာက္နာေနတာကို လိမ္းႏိုင္တယ္။

• Electrical stimulator (TENS machine) လွ်ပ္စစ္နည္းနဲ႔ ေဆးရံုမွာ လုပ္ေပးႏိုင္တယ္။
• Compression stockings ေျခအိပ္ၾကပ္တာ စြပ္ထားရင္ မတ္တပ္ရပ္လို႔ မူးတာ သက္သာေစမယ္။
• Nausea and vomiting အန္ခ်င္တာအတြက္ Metoclopramide ေသာက္ႏိုင္တယ္။
• Codeine phosphate နဲ႔ တျခား ဝမ္းရပ္ေဆးတခုခုကို ဝမ္းပ်က္တာ မရပ္ရင္ ေသာက္ပါ။

Good advice အၾကံေပးခ်က္မ်ား
• ဆီးခ်ိဳကို ေန႔စဥ္ထိန္းေနပါ။
• ဖိနပ္၊ ရွဴး အေနေတာ္တာကိုသာ စီးပါ။
• ေျခသည္း၊ လက္သည္းျဖတ္တာ ဂရုစိုက္ပါ။
• ေျခေထာက္ကို ေန႔စဥ္စစ္ေဆးပါ။
• ထိခိုက္တာ၊ အနာေပါက္တာျဖစ္ရင္ ေသးေသး ၾကီးၾကီး ဆရာဝန္ျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက အစားအေသာက္ေတာ့ ေကာင္းေကာင္းစားႏိုင္တယ္ဆိုေပမဲ့ ဆီးခ်ိဳရွိသူေတြ စားရမွာေတြကိုသာ စားပါ။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၉-၆-၂ဝ၁၂