က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Tuesday, June 19, 2012

Down syndrome (2) ေဒါင္းန္-ဆင္ဒရုမ္း (၂)

Tue, Jun 19, 2012 at 2:27 PM
ကြ်န္မ အသက္က ၂၅ ႏွစ္၊ အိမ္ေထာင္သည္ပါ။ ကြ်န္မ အမ်ိဳးသားရ့ဲ မ်ိဳးရိုးဟာ မသန္မစြမ္း (ေဒါင္း) ေရာဂါ ရွိသူေတြပါ။ ကြ်န္မ ကေလးယူခဲ့ရင္ သူ႔မ်ိဳးရိုးမ်ား လိုက္ႏိုင္မလား။ ဘာေတြမ်ား စမ္းသပ္ စစ္ေဆးရမလည္း၊ ဘယ္လိုမ်ား ကာကြယ္ရမလည္းဆိုတာ အၾကံဥာဏ္ေပးႏိုင္မလားဆရာ။

Down syndrome (ေဒါင္း-ဆင္ဒရုမ္း) ဘယ္လိုလူေတြမွာ လာျဖစ္တတ္သလဲ

မိခင္ေလာင္း အသက္ ၾကီးေလေလ ျဖစ္ႏိုင္ေျခပိုေလေလ။ ၂၅ ႏွစ္ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ၁၂၅ဝ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္၊ အသက္ ၃ဝ ေတြမွာ ၁ဝဝဝ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္၊ ၃၅ ႏွစ္ေက်ာ္ရင္ ၄ဝဝ မွာ ၁ ေယာက္အထိပိုလာမယ္။ ၄ဝ ေက်ာ္ရင္ ၁ဝဝ မွာ ၁ ေယာက္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ အမ်ားဆံုးျဖစ္တာက အသက္ ၃၅ ႏွစ္ေအာက္ မိခင္ေတြကေန ျဖစ္တယ္။ ဒါကလည္း ကေလးဖြါးဘို႔ အေကာင္းဆံုး အရြယ္ေတြ ျဖစ္ေနလို႔ ျဖစ္မယ္။

(ေဒါင္း-ဆင္ဒရုမ္း) ကေလး တေယာက္ ေမြးဘူးထားတဲ့ မိဘေတြကေန အဲလိုကေလး ထပ္ေမြးဘို႔ အခြင့္အလမ္း ပိုမ်ားတယ္။ ေနာက္ျပီး (ခရိုမိုဇုမ္း) မူမမွန္တာ ရွိသူေတြမွာလဲ အခြင့္အလမ္း ပိုမ်ားတယ္။

ဘယ္ဆရာဝန္ကမွ (ေဒါင္း-ဆင္ဒရုမ္း) ဘာလို႔ျဖစ္ရသလဲဆိုတာ အတိအက် မေျပာႏိုင္ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ဘယ္လို ကာကြယ္ရမယ္ဆိုတာလဲ အတိအက် ေျပာမရပါ။

Prenatal Screening and Diagnosis မိဘေတြကို ေဆးစစ္တာေတြလုပ္သင့္တယ္။ (၂) နည္း သံုးတယ္။ ျဖစ္ႏိုင္ေျခကို စစ္တဲ့ Screening tests နဲ႔ အထဲကကေလးမွာ ရွိေနတာေသျခာဘို႔လုပ္တဲ့ Diagnostic tests ေတြျဖစ္တယ္။ Diagnostic tests နည္းက ၉၉% ေသျခာတယ္။ ခက္တာက ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနတဲ့ သားအိမ္ထဲကို စမ္းရတာမို႔ သတိထားရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ (၁) အသက္ ၃၅ ႏွစ္ေက်ာ္ျပီး၊ (၂) မိသားစုထဲမွာလဲ ရာဇဝင္ရွိသူ (၃) Screening test မွာ အျပစ္ေတြ႔သူ မိခင္ေလာင္းေတြကိုသာ ဒီနည္းကို လုပ္သင့္တယ္။

Screening tests စမ္းသပ္နည္းေတြ
1. Nuchal translucency testing နည္းကို ကိုယ္ဝန္ ၁၁-၁၄ ပါတ္မွာလုပ္တယ္။ (အာလ္ထြာေဆာင္း) သံုးျပီး အထဲက ကလးရ့ဲ လည္ပင္းအရစ္မ်ာရွိတဲ့ (တစ္ရွဴး) ေတြၾကားေနရာ အက်ယ္ကိုတိုင္းတယ္။ ေရာဂါရွိေနရင္ က်ယ္တယ္။
2. Triple screen or Quadruple screen (Multiple marker test) နည္းကို ကိုယ္ဝန္ ၁၅-၁၈ ပါတ္မွာလုပ္တယ္။ မိခင္ရ့ဲေသြးကို စစ္တယ္။
3. Integrated screen နည္းကို ကိုယ္ဝန္ ပဌမ ၃ လအတြင္းမွာလုပ္တယ္။ ေသြးစစ္တာနဲ႔ Nuchal translucency testing နည္းနဲ႔ တြဲလုပ္ခ်င္လုပ္မယ္။ ဒုတိယ ၃ လထဲမွာ ၄ မ်ိဳးတြဲလုပ္ရင္ ပိုေသျခာမယ္။
4. Genetic ultrasound နည္းကို ကိုယ္ဝန္ ၁၈-၂ဝ ပါတ္မွာလုပ္တယ္။ ေသြးလဲစစ္မယ္။ ကေလးမွာ physical traits abnormalities ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ မူမမွန္တာၾကည့္မယ္။

Diagnostic tests ေသျခာေအာင္လုပ္တဲ့ စမ္းသပ္နည္းေတြ
1. Chorionic villus sampling (CVS) အခ်င္းအပိုင္းအစေလးကို ထုတ္ယူစစ္ေဆးတယ္။ ကိုယ္ဝန္ ၁ဝ-၁၂ ပါတ္မွာ လုပ္တယ္။ Miscarriage ကိုယ္ဝန္ပ်က္မွာကို စိုးရိမ္ရတယ္။
2. Amniocentesis ကိုယ္ဝန္ ၁၅-၂ဝ ပါတ္မွာ လုပ္တယ္။ ေရျမြာရည္ကို ထုတ္ယူစစ္ေဆးတာျဖစ္တယ္။ Chromosomal abnormalities (ခရိုမိုဇုမ္း) မူမမွန္တာရွာမယ္။ Amniocentesis နည္းေၾကာင့္ Preterm labor ကေလးေစာေမြးတာ နဲ႔ Miscarriage ကိုယ္ဝန္ပ်က္တာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တာကို သတိထားရတယ္။
3. Percutaneous umbilical blood sampling (PUBS) ကိုယ္ဝန္ ၁၈ ပါတ္ေနာက္ပိုင္းမွာ လုပ္တယ္။ ခ်က္ၾကိဳးကေန ေသြးနမူနာယူျပီး စစ္ေဆးတယ္။

ေမြးလာျပီး ကေလးကို ေရာဂါရွိတာေသျခာခ်င္ရင္ Physical characteristics ရုပ္ပိုင္းစစ္ေဆးတာနဲ႔ Karyotype ဆိုတာ လုပ္တယ္။ ေသြး နဲ႔ (တစ္ရွဴး) ကိုယူျပီး (ခရိုမိုဇုမ္း) ကိုစစ္ေဆးတယ္။

• Down syndrome (1) ေဒါင္းန္-ဆင္ဒရုမ္း (၁) http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2010/09/down-syndrome.html

Dr. တင့္ေဆြ
၁၉-၆-၂ဝ၁၂