က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Friday, June 22, 2012

Lumbar spondylosis ခါးရိုး က်ီးေပါင္းတက္ျခင္း

Fri, Jun 22, 2012 at 7:21 AM
အမည္ (႕႕႕႕႕)၊ အသက္ ၅ဝ၊ က်ား၊ ရန္ကုန္။ ကၽြန္ေတာ္ ခါးနည္းနည္းေအာင့္တာေၾကာင့္ ဆရာဝန္ကိုသြားျပေတာ့ ဓါတ္မွန္ရိုက္ၾကည့္တာ ေၾကာရိုးမွာ အရိုးအတက္ထြက္ေနတာကို ေတြ႔ရတယ္။ ဘယ္လိုေၾကာင့္ ဘာေရာဂါေၾကာင့္ ျဖစ္ရတာလဲဆရာ။ ဘာေဆးေတြက ထိေရာက္ေအာင္ ကုသေပးႏိုင္ပါသလဲ။

“Cervical Spondylosis လည္ပင္း က်ီးေပါင္းတက္ေနပါတယ္” ဆိုတာကို ေရးထားျပီးျဖစ္ပါတယ္။ အခု ေမးတာက ခါးမွာျဖစ္တာ။ သိပ္ေတာ့ မကြာလွပါ။ ခါးရိုးမၾကီးဆိုတာ အရိုးေလးေတြထပ္ေနျပီး အထက္ေအာက္ တန္းေနတယ္။ လည္ပင္း၊ ရင္ေခါင္၊ ခါး၊ အပိုင္းလိုက္ ခြဲျခားထားတယ္။ အရိုးေတြၾကား အရိုးႏုအျပားေလးေတြရွိတယ္။

ပံုမွန္ဆိုရင္ ေခ်ာေမြ႔ေနရမဲ့ ခါးရိုးအနားသတ္ေတြမွာ အပိုေတြျဖစ္တာကို ခါးရိုး က်ီးေပါင္းတက္တယ္လို႔ ေခၚတယ္။ အရိုး (ေဘာ္ဒီ) ပင္မေနရာရ့ဲ ေရွ႕ပိုင္း၊ ေဘးပိုင္းေနရာေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ အထက္-ေအာက္ ေနရာေတြရ့ဲ ေနာက္ဖက္မွာ အျဖစ္နည္းတယ္။ ဒီလိုျဖစ္ေနရင္ အသက္ရလာေလေလ တိုး-ဆိုးလာေလေလျဖစ္မယ္။ ျဖစ္ကာစမွာ ၂၇-၃၇% မယ္ ဘာမွမခံစားရေသးဘူး။ နာရင္ Back Pains ခါးနာတာ နဲ႔ Sciatic pains ေပါင္တေလွ်ာက္ ေနာက္ဖက္မွာ တန္းေနေအာင္ နာတယ္။

အမ်ားထင္သလို Lifestyle လုေနမႈပံုစံ၊ Height အရပ္၊ Weight အေလးခ်ိန္၊ Body mass ကိုယ္ခႏၶာထုထည္၊ Physical activity ကိုယ္လက္လႈတ္ရွားမႈ၊ Cigarette and Alcohol consumption ေဆးေသာက္-အရက္ေသာက္၊ Reproductive history မ်ိဳးပြါးျခင္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္ျခင္းမရွိဘူးလို႔ သိလာရတယ္။ အေမရိကားမွာ အသက္ ၄ဝ ေက်ာ္သူေတြထဲမွာ ၈ဝ% အဲလိုျဖစ္ေနၾကတယ္။ ေယာက္်ားေတြမွာ ၈၄%၊ မိန္းမေတြမွာ ၇၄% ျဖစ္တယ္။ အမ်ားဆံုးျဖစ္တဲ့ အရိုးနံပါတ္ေတြကေတာ့ T9-10 (ရင္ေခါင္း ၉-၁ဝ) နဲ႔ L3 (ခါး ၃) ေနရာေတြမွာ ျဖစ္ၾကတယ္။

ဓါတ္မွန္၊ CT scans (စီတီ-စကင္) နဲ႔ MRIs (အမ္အာရ္အိုင္) ေတြကလဲ ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္တာ ရွိေနသူအတြက္သာ လုိတယ္။ Bone density scan ဆိုတာလဲ လုပ္တယ္။

Complications ေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္လာႏိုင္တာကေတာ့
• Posterior osteophytes ေနာက္မွာျဖစ္လာတဲ့ အရိုးစြန္းေတြကေန Nerve compression အာရံုေၾကာ အဖိခံရတာ ျဖစ္လာလို႔ျဖစ္ရတယ္။ ဒါကလဲ Neuroforamen ေနရာက ပံုမွန္ထက္ ၃ဝ% ထက္နည္းလာမွျဖစ္တယ္။
• Posterior disk အရိုးရ့ဲ ေနာက္ဖက္အျမင့္က 4 mm ထက္နည္းတာနဲ႔ Foram အျမင့္က 15 mm ထက္ နည္းတာ ဆိုရင္ အာရံုေၾကာ အဖိခံရတာ ျဖစ္ေနျပီလို႔ သတ္မွတ္တယ္။
• တကယ္လို႔ Spinal canal ခါးရိုး အေခါင္းထဲဝင္လာရင္ Spinal stenosis ခါးရိုးအေခါင္း က်ဥ္းတယ္လို႔ ေခၚတယ္။
• တကယ္လို႔ Osteophytes (ေအာ္စတီယိုဆိုက္) ေတြ ေပ်ာက္သြားရင္ Aortic aneurysm (ေအယိုတာ) ေသြးေၾကာမၾကီး ေဖါင္းတဲ့ေရာဂါကို စစ္ေဆးရမယ္။
• Transverse foramen ထဲကို Vertebral artery ေသြးလႊတ္ေၾကာ ျဖတ္တဲ့ေနရာမွာ ပိတ္ဆို႔တာကေန Vertebrobasilar insufficiency ျဖစ္တယ္။
• Spinal joints အဆစ္ေတြက တင္းေတာင့္လာမယ္။ Disc အရိုးၾကား အရိုးႏုျပားေတြထဲက Chondrocytes ေတြ အာဟာရ မရလို႔ ေသတာ ျဖစ္လာမယ္။ အားနည္းလာတဲ့ Disc Herniation အရိုးႏုျပား စူထြက္လာမယ္။ Drop attack ေခၚတယ္။ အသက္ၾကီးသူေတြမွာ လာျဖစ္တယ္။

ဘယ္လိုကုသမလဲ
• Lumbar spondylosis ခါးရိုး က်ီးေပါင္းတက္ျခင္းကေန ဒုကၡိတ မျဖစ္ေစပါ။
• Complete bed rest ၂ ရက္တိတိ အိပ္ရာထဲမွာ အနားယူျခင္းဟာ ဘယ္ေဆး၊ ဘယ္ခြဲစိတ္မႈမွ မပါဘဲ ေကာင္းသြားႏိုင္တယ္။
• Lumbar supports အထူးခါးပတ္ စည္းေပးထားႏိုင္တယ္။
• Medical Therapy ေဆးေပးတာကို ေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္တာ မရွိရင္ မလိုအပ္ပါ။ ေဆးေတြကေတာ့ -
o Nonsteroidal anti-inflammatory drugs NSAIDS (စတီရြိဳက္) မပါတဲ့ အနာသက္သာေဆးေတြကို အမ်ားဆံုး သံုးတယ္။
o Opioid medications ဘိန္းပါတဲ့ အနာသက္သာေဆးေတြလဲ သံုးတယ္။
o Antidepressants စိတ္မက်ေဆးလဲ သံုးတယ္။
o Muscle relaxants ၾကြက္သားေျပေလွ်ာ့ေဆးလဲ သံုးတယ္။
• Epidural steroid injections ခါးရိုးဆစ္ထဲ (စတီရြိဳက္) ေဆးထိုးနည္းလဲရွိတယ္။
• Surgery ခြဲစိတ္ကုသေပးနည္းကို ေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္တာရွိေနသူေတြမွာ ၂ ရက္တိတိ အိပ္ရာထဲမွာ အနားယူလို႔ မသက္သာမွ လုပ္ရတယ္။
• တျခားနည္းေတြကို ဆရာဝန္တိုင္းက ေထာက္ခံခ်က္ မေပးပါ။ တခ်ိဳ႕နည္းက တခ်ိဳ႕လူနာေတြအတြက္ အက်ိဳး ရွိႏိုင္ပါတယ္။
o Exercise-based and behavioral interventions ေလ့က်င့္ခန္းနည္းေတြကို တဦးခ်င္းအတြက္ ေရြးခ်ယ္ရတယ္။ Aerobic exercise (ေအရိုးဘစ္) နည္း၊ Muscle strengthening ၾကြက္သား သန္မာေစနည္း၊ Stretching exercises ဆန္႔တန္းနည္းေတြ ရွိတယ္။
o Transcutaneous electrical nerve stimulation လ်ွပ္စစ္သံုးကုသနည္းလဲရွိတယ္။
o Back School နည္းဆိုတာ ဆြီဒင္မွာ စသံုးတယ္။ Lumbar traction ခါးဆန္႔ေပးနည္း၊ Spine manipulation ခါးႏွိပ္နယ္ေပးနည္း၊ Massage therapy အႏွိပ္သည္နည္း၊ Osteopathic manipulation treatment (OMT) အရိုးႏွိပ္နည္း၊ Yoga ေယာဂနည္း၊ Acupuncture အပ္စိုက္ကုသနည္းေတြလဲ ရွိတယ္။

• Cervical Spondylosis လည္ပင္း က်ီးေပါင္းတက္ေနပါတယ္ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2010/12/q-and-cervical-spondylosis.html

Dr. တင့္ေဆြ
၂၂-၆-၂ဝ၁၂