က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Thursday, June 7, 2012

Nosebleeds in children ကေလး ႏွာေခါင္းေသြးယုိျခင္း

Thu, Jun 7, 2012 at 7:00 AM
က်မ သားရဲ႕ အသက္က ၁၉ လ ရိွပါၿပီ။ ႏွာေခါင္းေသြး ခဏခဏယိုေနလို႔ပါ။ သူႏွာေခါင္းေသြးယိုတာက ေန႔ခင္းဘက္မွာ မယိုဘဲနဲ႔ ညဘက္ အိပ္ေပ်ာ္ေနတဲ့ အခ်ိန္မွာဘဲ မ်ားေသာအားၿဖင့္ ယိုပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ေလ ေန႔ခင္းယိုရင္လဲ အိပ္ေပ်ာ္ေနတဲ့ အခ်ိန္မွာဘဲ ယိုပါတယ္။ ယိုခါနီးၿပီဆိုရင္ ႏွစ္ႏွစ္ၿခိဳက္ၿခိဳက္ အိပ္ေပ်ာ္ရာကေနနုိးလာၿပီး ခဏငိုၿပီး ေသြးယိုေတာ့တာဘဲ။ က်မစိုးရိမ္တာက ညဘက္က်မွ ေသြးကယိုတာဆိုေတာ့ အိပ္ေပ်ာ္ေနတုန္း ေသြးယိုတာမသိရင္ ဘာၿဖစ္နိုင္လဲ သိခ်င္လို႔ပါ။ ယိုခါစကေတာ့ နဲပါတယ္ ေနာက္ပိုင္းယိုတာ ပိုမ်ားမ်ား လာပါတယ္။ ဆရာေရးတဲ့ ႏွာေခါင္း ေသြးယိုၿခင္းအေၾကာင္း ဖတ္ၿဖစ္ပါတယ္။ အခုၿဖစ္တဲ့ဟာနဲ႔ ပက္သက္ၿပီး သက္သက္စာၿပန္ေပး ေစခ်င္ပါတယ္။ က်မ အရမ္းစိုးရိမ္ ေနလို႔ပါ။ ေသြးယိုတာ မ်ားလာတယ္ ဆိုေတာ့ ေသြးအားနဲ တာေရာၿဖစ္နိုင္ ပါသလား။ ေသြးခဲၿပီး အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္း ပိတ္သြားႏိုင္လားဆိုတာ တအားသိခ်င္ပါတယ္။ သူမ်ားႏိုင္ငံမွာ ေနရတယ္ ဆိုေတာ့ ဘာသာစကားလဲ အခက္ခဲၿဖစ္ ေနလို႔ပါ။ စိုးရိမ္ရတဲ့ အေၿခေန ဟုတ္-မဟုတ္ စာၿပန္ေပးပါေနာ္။

Nosebleeds ႏွာေခါင္းေသြးယိုရတဲ့ အေၾကာင္းေတြထဲမွာ ႏွာေခါင္းရွိေနတဲ့ အေနအထားကို၌က ေခါင္းမွာ ေရွ႕ကို ေငါထြက္ေနလို႔ ထိခိုက္ဘို႔ လြယ္တယ္။ ေသြးေၾကာေတြကလဲ ၾကီးတယ္။ နဲနဲပါးပါး ထိခိုက္တာနဲ႔ကို ေသြးထြက္ မ်ားတတ္တယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ေတာ့ ႏွာေခါင္းအတြင္းမွာ ဖံုးထားေပးေနတဲ့ အလႊာက ေျခာက္ေသြ႔ေနလို႔ ျဖစ္ရတယ္။ အဲဒီေနရာက ေသြးေၾကာ ေပါက္ျပဲသြားလို႔ ေသြးယိုတာျဖစ္တယ္။

ရာသီဥတု ေျခာက္ေသြ႔ခ်ိန္မွာ ပိုျဖစ္တယ္။ ပူတာတခုထဲ ေျပာတာ မဟုတ္ပါ။ ေဆာင္းရာသီမွာ ပိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဒီလိုကာလေတြမွာ အသက္ရွဴလမ္း အေပၚပိုင္းကူးစက္ေရာဂါေတြကလဲ အျဖစ္မ်ားတယ္။ ပတ္ဝန္းက်င္ အပူခ်ိန္ နဲ႔ စိုထိုင္းဆေတြကလဲ ရုတ္တရက္ဆိုလို တက္လိုက္ က်လိုက္ျဖစ္တာလဲ အေၾကာင္းတခုျဖစ္ႏိုင္ေသးတယ္။ ေႏြရာသီမွာ Low humidity စိုထိုင္းဆ အေျပာင္းအလဲေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။ အခန္းကို အပူ-အေအးစက္ကေန ထိန္းညွိတာေၾကာင့္လဲ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ေသာက္ေနရတဲ့ ေဆးဝါးေတြကိုလဲ သတိထားဘို႔လိုတယ္။ Warfarin (Coumadin) ေသြးက်ဲေဆး၊ Aspirin (အက္စပရင္) နဲ႔ Anti-inflammatory medication အေရာင္-အဖ်ား-အနာ သက္သာေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။ ဒီလိုလူေတြမွာ နဲနဲေလး ထိမိတာနဲ႔ ေသြးယိုလာႏိုင္တယ္။

ႏွာေခါင္းေသြးယိုလာေစႏိုင္တဲ့ အေျခခံေတြ -
• Infection ကူးစက္ေရာဂါရေနရင္၊ ဥပမာ Sinuses (ဆိုင္းနပ္စ္) နဲ႔ Cold အေအးမိတာ။
• Trauma ထိခိုက္မိတာ၊
• Nose picking ကိုယ့္ကိုယ္ကို ထိခိုက္မိတာ၊
• Allergic and non-allergic rhinitis (အလာဂ်ီ) ရတာ၊ (အလာဂ်ီ) မရဘဲ ႏွာေခါင္းေရာင္တာ၊
• Hypertension ေသြးတိုး၊
• Blood thinning medications ေဆးဝါးေတြ၊
• Alcohol abuse အရက္၊
• Tumors ႏွာေခါင္းအက်ိတ္ (ကင္ဆာ နဲ႔ ကင္ဆာမဟုတ္တာ) နဲ႔ ေမြးရာပါ ေသြးယိုေရာဂါေတြ ဥပမာ Leukemia (လူကီးမီးယား) အျဖစ္နည္းတယ္။ Blood clotting disorders ေသြးမခဲႏိုင္တဲ့ေရာဂါ၊

ကေလးေတြမယ္ Spontaneous nosebleeds သူ႔ဖါသူ ႏွာေခါင္းေသြးယိုရတဲ့အေၾကာင္းထဲမွာ Dry air in the room အခန္းထဲကေလ ေျခာက္ေနလို႔ျဖစ္တယ္။ Humidifier ဒါမွမဟုတ္ Vaporizer သံုးသင့္တယ္။ ကေလး အိပ္ေနရင္ ႏွာေခါင္းေသြးယုိရင္ ကေလးကိုႏွစ္သိမ့္ေပးပါ။ မိဘေတြက မျပာပါနဲ႔။ ထြက္တဲ့ေသြး ခပ္ျမန္ျမန္ေလး သန္႔ရွင္းေပးပါ။ ထိခိုက္မိထားလဲ ၾကည့္ပါ၊ ေမးပါ။ ကေလးကို ႏွာေခါင္းထဲႏိႈက္တဲ့အက်င့္ရွိရင္ ျပင္ေပးပါ။ ႏွာေခါင္းကိုင္တဲ့အက်င့္ရွိရင္လဲ မကိုင္ေအာင္ သင္ေပးပါ။

Precautions ၾကိဳတင္ကာကြယ္နည္း
• ကိုယ့္လက္ေခ်ာင္းနဲ႔ ႏွာေခါင္းႏွစ္ေပါက္ကို ပိုင္းျခားထားတဲ့ septum အကန္႔ရဲ႕ အလည္ေနရာကို ဖိေပးႏိုင္တယ္။
• ခဏခဏ ျဖစ္တတ္သူေတြဟာ ႏွာေခါင္းအတြင္းက အဖံုးလႊာေျခာက္ေသြလာလို႔ျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေခ်ာဆီသေဘာ တခုခု သံုးႏိုင္တယ္။ အမ်ားဆံုးသံုးတာက A & D ointment, Mentholatum, Polysporin/Neosporin ointment, or Vaseline ေတြျဖစ္တယ္။ Saline mist nasal spray (Ocean Spray) ကိုလဲ သံုးႏိုင္တယ္။
• အမ်ားဆံုးျဖစ္တဲ့ ႏွာေခါင္းေသြးယိုတာကို အိမ္မွာတင္ သက္သာေအာင္လုပ္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ့္ဖါသာ မရမွ၊ ေသြးေတြထြက္တာ မ်ားလြန္းမွ၊ လူက အားယုတ္၊ မူးေဝ၊ ျဖဴဖတ္ျဖဴေရာ္ျဖစ္လာရင္ေတာ့ ဆရာဝန္ကိုျပပါ။ ဆရာဝန္ကေန Nasal packs ႏွာေခါင္းထဲ ပတၲီးစသြင္းေပးလိမ့္မယ္။

ေသြးထြက္တာက ဘယ္ကေနလာလာ ၾကာရင္ ဒါမွမဟုတ္ ခဏခဏျဖစ္ရင္၊ နာတာရွည္ ေသြးအားနည္းေရာဂါ ရလိမ့္မယ္။ ရုတ္တရက္ ေသြး အမ်ားၾကီးထြက္ရင္ ခ်က္ခ်င္းျဖစ္တဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါ ျဖစ္မယ္။

Anemia ေသြးအားနည္းလကၡဏာေတြကေတာ့ အသားအေရ ျဖဴဖတ္ျဖဴေရာ္ျဖစ္ေနတာ၊ ေမာပန္းလြယ္တာ၊ ႏွလံုးခုန္ မမွန္ျဖစ္တာ၊ အသက္ရွဴမဝျဖစ္တာ၊ ရင္ပတ္နာတာ၊ ေခါင္းမူးတာ၊ ေျခလက္ ေအးစက္တာ၊ ေခါင္းကိုက္တာေတြျဖစ္တယ္။ စမ္းသပ္ရင္ ေသြးခုန္ႏွဳန္း (Pulse rate လက္ေကာက္ဝတ္ စမ္းတာနဲ႔ Heart rate ႏွလံုးကို နားၾကပ္နားနည္း) ပံုမွန္ထက္ မ်ားေနမယ္။ သတိထားဘို႔က ကေလးေတြဟာ ပံုမွန္ကိုက လူၾကီးေတြထက္ ျမန္ေနတယ္။ Blood pressure ေသြးဖိအား တိုင္းရင္ ရုတ္ရက္ေသြးယိုသူေတြမွာ ဖိအား က်ေနမယ္။ နာတာရွည္နည္းေနသူေတြကေတာ့ ပံုမွန္သာရွိမယ္။

ႏွာေခါင္းကေန ထြက္တဲ့ေသြးက အိပ္ေနတံုးမွာ ထြက္တာဆိုရင္ အစာမ်ိဳျပြန္ထဲ စီးဝင္သြားမယ္။ မ်ိဳခ်သလိုဘဲ။ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းထဲ မဝင္တတ္ပါ။ သတိလစ္ေနသူေတြကိုသာ သတိထားရတယ္။ အိပ္ေပ်ာ္တာက ေမ့ေနတာနဲ႔ မတူပါ။

Dr. တင့္ေဆြ
၆-၆-၂ဝ၁၂