က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာ အတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္ သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာ ေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook Comment မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://dts-medicaleducation-adult.blogspot.in/ အသက္ (၁၈) ႏွစ္ျပည့္မွဖတ္ပါ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Saturday, February 22, 2014

NSAIDs (1) အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးမ်ား

အနာသက္သာေဆးေတြမွာ သံုးးပန္လွသတၲိရွိၾကတာမ်ားတယ္။ အမ်ားဆံုး နာတာအတြက္ သံုးတယ္။ အဖ်ားလဲက်မယ္။ အေရာင္လဲေလွ်ာ့မယ္။ အဆစ္နာတာ၊ အေၾကာနာတာေတြ သ္ကသာမယ္။ ေခါင္းကိုက္၊ အေအးမိ-ေခ်ာင္းဆိုး၊ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရလို႔ နာတာ-ေရာင္တာ၊ ရာသီလာလို႔ နာတာေတြအတြက္ပါ သံုးႏိုင္တယ္။ Aspirin (အက္စပရင္)၊ Ibuprofen (အိုင္ဘူပရိုဖင္)၊ Naproxen (နက္ပေရာက္ဆင္) နဲ႔ Nabumetone (နျဗဴမီတံုး) ေတြကို အသံုးမ်ားတယ္။ (ပါရာစီတေမာ) လဲ အနာသက္သာေစေပမဲ့ ေဆးအုပ္စုက သပ္သပ္ ျဖစ္ပါတယ္။

ေဆးစာမွာ (NSAIDs) Non-steroidal anti-inflammatory drugs (စတီရြိဳက္) မပါတဲ့ အေရာင္သက္သာေဆးေတြလို႔ သတ္မွတ္ထားတယ္။ ေနရာတကာမွာသံုးတယ္။ အိမ္တိုင္းမွာလဲ ရွိတတ္တယ္။ ဝယ္ရတာလဲ အင္မတန္လြယ္တယ္။ ထိေရာက္မႈလဲ ရွိတယ္။ (စတီရြိဳက္) နဲ႔ အေရာင္ဆိုတာကို အရင္သိဘို႔ လိုမယ္။

Steroid (စတီရြိဳက္) ဆိုတာ ဓါတုေဗဒအရ (ေအာ္ဂဲနစ္) ျဒပ္ေပါင္းေတြ ျဖစ္တယ္။ ေဆးဝါးေဗဒအရ Cholesterol (ကိုလက္စေထာ)၊ Anabolic steroids (ခြန္အားတိုး-စတီရြိဳက္)၊ Estradiol မိန္းမ-ေဟာ္မုန္း၊ Testosterone ေယာက္်ား-ေဟာ္မုန္း နဲ႔ Dexamethasone (ဒက္ဆာမီသာဇုမ္း) အားလံုး ပါတယ္။ (စတီရြိဳက္) ကေနလဲ ေရာင္ျခင္းျဖစ္စဥ္ကို တားေပးတယ္။ (စတီရြိဳက္) ေဆးအမ်ိဳးအစားက ျပင္းတယ္လို႔ ေျပာတာ မမွန္ဘူး။ တလြဲမသံုးသင့္ဘူးေျပာမွ မွန္တယ္။ ဒါေတာင္ အေမရိကားမွာ လူဦးေရ ၁% က တလြဲသံုးေနၾကတယ္။

Inflammation ေရာင္ျခင္းျဖစ္စဥ္ဆိုတာ ေရာဂါေဗဒမွာ အေျခခံျဖစ္တယ္။ ကိုယ့္လက္ကိုယ္ ရိုက္ၾကည့္လိုက္ပါ။ အရိုက္ခံရတဲ့ ေနရာမွာ အျခင္းအရာ ၅ မ်ိဳး ျဖစ္လာတယ္။ နီ၊ ပူ၊ ေရာင္၊ နာ၊ ဆိုတာေတြ ျဖစ္လာမယ္။ ဒါ့ျပင္ ထိခိုက္ခံရတဲ့ (တစ္ရွဴး) ေတြက သူ႔အလုပ္သူ မလုပ္ႏိုင္တာလဲ ပါေသးတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဒီလိုျဖစ္တဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြကို သက္သာေအာင္ NSAIDs ေဆးေတြကို သံုးတယ္။

NSAIDs ေဆးေတြကေန ေရာင္တာ၊ ဖ်ားတာ နဲ႔ နာတာကိုျဖစ္ေစမဲ့ Prostaglandins (ပရိုစတက္ဂလင္ဒင္) ဓါတ္ ထုတ္ေပးရာမွာလိုအပ္တဲ့ Cyclooxygenase (COX) ေခၚတဲ့ (အင္ဇိုင္းမ္) ကို တားဆီးေပးတာတယ္။ COX-1 နဲ႔ COX-2 ဆိုျပီး ၂ မ်ိဳး ရွိတယ္။
• COX-1 အမ်ိဳးအစားက Platelets ေသြးမႈံေတြကို တက္ၾကြေစမဲ့ Prostaglandins (ပရိုစတက္ဂလင္ဒင္) ထုတ္ေပးလို႔ အစာအိမ္နံရံ၊ အူနံရံေတြကိုလဲ အကာကြယ္ေပးတယ္။ ေက်ာက္ကပ္ကိုလဲ အကူအညီေပးတယ္။
• COX-2 inhibitors ကထူးျခားတယ္။ ေရာင္တာကိုျဖစ္ေစတဲ့ (အင္ဇိုင္းမ္) ကိုသာ ျပစ္မွတ္ထားလို႔ အစာအိမ္နံရံကို မထိခိုက္ေစဘူး။ ဒါေပမဲ့ ႏွလံုးေရာဂါအတြက္ မသံုးႏိုင္ဘူး။ အဆစ္ေတြထိခိုက္တာ၊ ေရာင္တာေတြကို သက္သာေစတယ္။ အဆီနဲ႔တြဲမစားသင့္ဘူး။ Antacids ေလေဆးနဲ႔ တြဲမေပးသင့္ဘူး။ ေစ်းနဲနဲပိုၾကီးတယ္။ ေဆးကို ရက္ၾကာၾကာေပးလို႔ ရတယ္။

Aspirin (အက္စပရင္)၊ Ibuprofen (အိုင္ဘူပရိုဖင္)၊ Naproxen (နက္ပေရာက္ဆင္) နဲ႔ Nabumetone (နျဗဴမီတံုး) ေတြကို အသံုးမ်ားတယ္။ အမ်ားဆံုး နာတာအတြက္ သံုးတယ္။ အဖ်ားလဲက်မယ္။ အေရာင္လဲေလွ်ာ့မယ္။ Arthritis, Bursitis and Tendonitis အဆစ္နာတာေတြအတြက္ သံုးတယ္။ ေခါင္းကိုက္၊ အေအးမိ-ေခ်ာင္းဆိုး၊ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရလို႔နာတာ၊ Menstrual cramps ရာသီလာလို႔နာတာအတြက္လဲ သံုးႏိုင္တယ္။

တခ်ိဳ႕ေဆးေတြမွာ ထူးျခားတဲ့ သတိၲိမ်ိဳးလဲ ရွိေသးတယ္။
• Aspirin (အက္စပရင္) တမ်ိဳးထဲကိုသာ Strokes (စထုပ္ခ္) နဲ႔ Heart attacks ႏွလံုး (အတက္ခ္) ရမွာ ကာကြယ္ဘို႔ သံုးတယ္။ (အက္စ္ပရင္) ကို ေသြးမခဲေစေအာင္ သံုးတာျဖစ္တယ္။ ၄-၇ ရက္အထိ အခ်ိန္ဆြဲေပးတယ္။
• Aspirin (အက္စပရင္) ဘယ္ေလာက္ေပးမလဲ -
• Ankylosing Spondylitis, Osteoarthritis, Rheumatoid arthritis, SLE-associated arthritis and pleurisy = 3 grams per day in divided doses
• Fever Pain = 325 to 650 mg orally or rectally every 4 hours as needed, not to exceed 4 g/day
• Rheumatic Fever = 80 mg/kg/day orally in 4 equally divided doses, up to 6.5 g/day
• Myocardial Infarction = 160 to 162.5 mg orally once a day beginning as soon as an acute myocardial infarction is suspected and continuing for 30 days
• Ischemic Stroke = 50 to 325 mg orally once a day
• Angina Pectoris = 75 mg to 325 mg orally once a day
• Angina Pectoris Prophylaxis = 75 mg to 325 mg orally once a day, continued indefinitely
• Thromboembolic Stroke Prophylaxis = 75 mg to 325 mg orally once a day, continued indefinitely
• Myocardial Infarction Prophylaxis = 75 mg to 325 mg orally once a day, continued indefinitely
• Ischemic Stroke Prophylaxis = 75 mg to 325 mg orally once a day, continued indefinitely
• Coronary artery bypass graft = 325 mg orally once a day beginning 6 hours after the procedure and continuing for 1 year or indefinitely as needed
• Percutaneous transluminal coronary angiography = 325 mg orally once 2 hours prior to procedure, then 160 to 325 mg orally once a day indefinitely
• Carotid endarterectomy = 80 mg orally once a day up to 650 mg orally twice a day beginning prior to surgery and continuing indefinitely
• Vioxx နဲ႔ Bextra ေတြကို ေစ်းကြက္မွာ ေရာင္းခြင့္ ပိတ္လိုက္ျပီ။

• Ketorolac (Toradol) ေဆးကို သိပ္နာတာအတြက္ ဘိန္းပါတဲ့ေဆးကိုသာ သံုးရမွာမ်ိဳးကို ရက္တိုတို ေပးႏိုင္တယ္။ ၅ ရက္ထက္ပို ၾကာၾကာေပးရင္ အစာအိမ္ကို ထိခိုက္ေစႏိုင္တယ္။ ထိုးေဆးကို 15 to 60 mg ကို ၆ နာရီတခါထိုးေပးႏိုင္တယ္။ တေန႔မွာ 60 or 120 mg ထက္မမ်ားေစရဘူး။ စားေဆးကို တခါေသာက္ ၁ ျပား၊ ၄-၆ နာရီတခါေပးတယ္။ တေန႔မွာ 40 mg ထက္မပိုရဘူး။

• Celecoxib (Celebrex) ေဆးက COX-2 ကိုပိုသက္ေရာက္တယ္။ COX-1 ကို နည္းနည္းသက္ေရာက္တယ္။ အစာလမ္းကို သိပ္မထိခိုက္ေစဘူး။ 100-200 mg တေန႔ ၁-၂ ၾကိမ္။ Osteoarthritis အရိုး-အဆစ္ေရာင္တာအတြက္ 100 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ဒါမွမဟုတ္ 200 mg တခါတည္းေသာက္။ Rheumatoid arthritis (ရူမက္တစ္) အဆစ္နာအတြက္ 100 or 200 တေန႔ ၂ ၾကိမ္။ Menstrual cramps ရာသီလာလို႔ နာတာအတြက္ 400 mg တခါတည္းေသာက္ပါ။ လိုေသးရင္ 200 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္ေသာက္ပါ။ Familial adenomatous polyposis (FAP) ေခၚတဲ့ ေမြးရာပါ အူမၾကီးထဲ အသားပိုေလးေတြေၾကာင့္နာတာအတြက္ 400 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္။

NSAIDs ေတြရဲ႕ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြက အန္၊ ပ်ိဳ႕၊ ဝမ္းခ်ဳပ္၊ ဝမ္းပ်က္၊ အစားအေသာက္ပ်က္၊ ေခါင္းကိုက္၊ ေခါင္းမူး၊ အေရျပားအနီျပင္ထြက္၊ အိပ္ခ်င္။ တခ်ိဳ႕ကို ေျခ-လက္ေရာင္ေစတယ္။

အဆိုးဆံုးျဖစ္ေစတာက Ulcers ေလနာ၊ Bleeding ေသြးယိုတာ၊ Kidney failure ေက်ာက္ကပ္ထိခိုက္တာ၊ ရွားရွားပါးပါး Liver failure အသဲထိခိုက္တာ။ ကေလးငယ္ေတြကို Aspirin မေပးသင့္ဘူး။ Chickenpox ေရေက်ာက္ နဲ႔ Influenza တုပ္ေကြး ျဖစ္ေနရာကေန ဒီေဆးေပးရင္ Reye's syndrome ေခၚတဲ့ အသဲေရာဂါရေစႏိုင္တယ္။

NSAIDs ေဆးေတြကို Classification အုပ္စုခြဲထားတယ္။
1. Salicylates
- Aspirin (Acetylsalicylic acid)
- Diflunisal
- Salsalate

2. Propionic acid derivatives
- Ibuprofen
- Dexibuprofen
- Naproxen
- Fenoprofen
- Ketoprofen
- Dexketoprofen
- Flurbiprofen
- Oxaprozin
- Loxoprofen

3. Acetic acid derivatives
- Indomethacin
- Sulindac
- Etodolac
- Ketorolac
- Diclofenac (FDA ကေန စိတ္ခ်ရမႈကို သတိေပးထားတယ္။)
- Nabumetone

4. Enolic acid (Oxicam) derivatives
- Piroxicam
- Meloxicam
- Tenoxicam
- Droxicam
- Lornoxicam
- Isoxicam

5. Fenamic acid derivatives (Fenamates)
- Mefenamic acid
- Meclofenamic acid
- Flufenamic acid
- Tolfenamic acid

6. Selective COX-2 inhibitors (Coxibs)
- Celecoxib (FDA ကေန စိတ္ခ်ရမႈကို သတိေပးထားတယ္။)
- Rofecoxib (တရားဝင္ေရာင္းခ်ခြင့္ ပိတ္ထားတယ္။)
- Valdecoxib (တရားဝင္ေရာင္းခ်ခြင့္ ပိတ္ထားတယ္။)
- Parecoxib (FDA တရားဝင္ေရာင္းခ်ခြင့္ ပိတ္ထားတယ္။ ဥေရာပမွာေရာင္းတယ္။)
- Lumiracoxib (ၾသစေၾတးလ် TGA က ျပန္ပိတ္လိုက္တယ္။)
- Etoricoxib (FDA တရားဝင္ေရာင္းခ်ခြင့္ ပိတ္ထားတယ္။ ဥေရာပမွာေရာင္းတယ္။)

7. Sulphonanilides
- Nimesulide (အသဲကိုထိခိုက္ေစႏိုင္လို႔ ႏိုင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ပိတ္ထားတယ္။)

8. Others
- Licofelone
- Lysine clonixinate

• NSAIDs (2) အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးေတြကို ေလ့လာျခင္း http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/11/nsaid.html
• Painkillers အနာသက္သာေဆးမ်ား http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/06/painkillers.html
- Narcotic Analgesics မူးယစ္ေဆးပါ အနာသက္ေသာေဆးမ်ား http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/06/narcotic-analgesics.html

Dr. တင့္ေဆြ
၂၃-၆-၂ဝ၁၂