က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Friday, February 21, 2014

Painkillers (1) အနာသက္သာေဆးမ်ား (၁)

ဆရာဝန္လက္မွတ္မပါဘဲ ဝယ္လိုရတဲ့ေဆးမ်ား

Painkiller ကို ေဆးစာနဲ႔ Analgesic လို႔ေခၚပါတယ္။ လူေတြမွာ နာတယ္ဆိုတာ အာရံုေၾကာစနစ္ထဲက နာတာနဲ႔ ပတ္သက္တာကို သက္ေရာက္မႈခံရလို႔ ျဖစ္တယ္။ နာတာသိတဲ့ေနရာေတြကို ထံုးေဆးေပးထားရင္ မနာသလို၊ နာတာ ျဖစ္ေစမဲ့ျဖစ္စဥ္ကို ဟန္႔တားေပးရင္လဲ နာတာကို သက္သက္သာသာ ခံစားရမယ္။ ထံုေဆးက ခံစားႏိုင္စြမ္းကို တာေပးတာျဖစ္တယ္။ ေမ့ေဆးဆိုရင္ေတာ့ ဘာဆိုဘာမွ မသိႏိုင္ဘူးေပါ့။

Analgesic drugs ေဆးေတြက ေဘးအဖ်ားအနား အာရံုေၾကာေတြျဖစ္ျဖစ္၊ ဗဟို အာရံုေၾကာစနစ္ျဖစ္ျဖစ္ကို သက္ေရာက္ေစၾကတယ္။ ေဆးသေဘာခ်င္း မတူၾကသလို နာပံုနာနည္းမတူရင္ အနာသက္သာေဆးလဲ ေရြးေပးရတယ္။ ဘယ္ေလာက္နာသလဲအေပၚနဲ႔ အနာအမ်ိဳးအစားအေပၚမွာ မူတည္တယ္။ Paracetamol (Acetaminophen) (ပါရာစီတေမာ)၊ (NSAIDs) (စတီရြိဳက္) မပါတဲ့ အနာ-အေရာင္ သက္သာေဆးေတြ နဲ႔ Opioid drugs ဘိန္းသေဘာပါတဲ့ေဆးေတြဆိုျပီး ရွိတယ္။

• Paracetamol မွာ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳး သိပ္မရွိပါ။ ေဆးအဆမ်ားသြားရင္ေတာ့ အသဲ နဲ႔ ေက်ာက္ကပ္မွာ ဆိုးဝါးတာ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။
• COX-2 inhibitors ေတြက NSAIDs ေတြရဲ႕ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးကို သက္သာေအာင္ တီထြင္ထားတဲ့ အမ်ိဳးအစား ျဖစ္တယ္။ Rofecoxib နဲ႔ Celecoxib ေတြျဖစ္တယ္။ ထိေရာက္တာမွာ တူျပီး အစာလမ္းက ေသြးယုိမွာ သက္သာေစတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေနာက္ပိုင္း ေလ့လာမႈေတြအရ ႏွလံုးနဲ႔ ဦးေႏွာက္ကို သက္ေရာက္မႈျဖစ္ေစႏိုင္တာ သိလာရတယ္။ Rofecoxib (Vioxx) ကို ေရာင္းခြင့္မျပဳေတာ့ဘူး။ Celecoxib ထဲမွာ (ဆာလ္ဖါ) ပါတယ္။
• Ofirmev ေဆးက Acetaminophen ေဆးျဖစ္တယ္။ ေသြးျပန္ေၾကာထဲ ထိုးေပးရတယ္။ ဥေရာပမွာ ခြဲစိတ္လူနာေတြ အနာသက္သာဘို႔ အသံုးမ်ားလာတယ္။
• Morphine, Codeine, Oxycodone, Hydrocodone, Dihydromorphine, Pethidine ေဆးေတြက ဘိန္း၊ ဘိန္းနဲ႔ ဆင္တာေတြကေန ထုတ္လုပ္တာျဖစ္တယ္။
• Buprenorphine က ဓါတ္ခြဲခန္းမွာထုတ္တဲ့ ဘိန္းျဖစ္တယ္။
• Tramadol ေဆးက Codeine နဲ႔ ဆင္တယ္။
• Flupirtine (Aminopyridine) ေဆးမွာ ဘိန္းမပါဘူး။
• Tricyclic antidepressants စိတ္မက်ေဆးေတြကိုလဲ သံုးႏိုင္တယ္။
• Paracetamol နဲ႔ Codeine လို ေရာထားတဲ့ေဆးေတြလဲ ရွိတယ္။
• Ibuprofen or Diclofenac ေတြကို လိမ္းေဆးအျဖစ္လဲသံုးႏိုင္တယ္။
• Capsaicin ငရုပ္သီးကေနထုတ္တယ္။ ေဆးကပ္ခြါအျဖစ္သံုးတယ္။
• Lidocaine အဆစ္ထဲထိုးေပးႏိုင္တယ္။ ပါးစပ္အနာအတြက္လဲ လိမ္းေပးႏိုင္တယ္။
• Tetrahydrocannabinol (THC) စိတ္ေရာဂါအတြက္ေဆး၊ နာတာအတြက္လဲ ေပးတယ္။
• Ketamine ေမ့ေဆးထိုးေဆးကို မေတာ္မတရားျပဳက်င့္ဘို႔၊ ပစၥည္းလုယက္ဘို႔ ေဆးမံႈ႔ အျဖစ္သံုးတယ္။
• Clonidine ယားတာ၊ စိုးရိမ္တာ၊ ေသြးတိုး နဲ႔ နာတာေတြအတြက္သံုးတယ္။
• Mexiletine ႏွလံုးခုန္မမွန္တာကို အဓိကသံုးတယ္။ နာတာကိုလဲ သက္သာေစတယ္။
• တျခား အနာသက္သာေဆးေတြကေတာ့ Nefopam, Orphenadrine, Pregabalin, Gabapentin, Cyclobenzaprine, Scopolamine ေတြျဖစ္ၾကတယ္။
• Dextromethorphan ေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆးျဖစ္တယ္၊ အနာလဲသက္သာေစတယ္။
• High-alcohol liquor အရက္အျပင္းကိုလဲ နာတာသက္သာ ေအာင္သံုးတယ္။

ဆရာဝန္ သတိေပးတာ လိုက္နာပါ
• ဆရာဝန္ညႊန္တဲ့အတိုင္း တိတိက်က် သံုးစြဲရမယ္။
• လိုအပ္တယ္လို႔ ဆရာဝန္ကညႊန္ရင္ အခ်ိန္ဆြဲမေနဘဲ ေသာက္ပါ။
• ရက္တိုအတြက္သာ သံုးပါ။
• ေကာ္ဖီ၊ (ကိုလာ)၊ ေဖ်ာ္ရည္၊ ႏြားႏို႔႔၊ လဖက္ရည္ေတြနဲ႔ တြဲမေသာက္ပါနဲ႔။
• Paracetamol နဲ႔ အရင္စတာ သင့္တယ္။ ေဆးအဆက အနည္းဆံုးျဖစ္သင့္တယ္။ နာတာလဲ သက္သာမယ္၊ ဆိုးက်ိဳးလဲ နည္းမယ္။
• တခ်ိဳ႕မွာ အနာသက္သာေဆးတမ်ိဳးက ပိုသက္သာေစတာျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• အစာလမ္းမွာ ေသြးယိုလာမွာကို အထူးသတိထားရမယ္။
• ေသြးယိုေစႏိုင္တာက Warfarin ေသြးက်ဲေဆး၊ Steroids (စတီရြိဳက္ေဆး)၊ Low-dose Aspirin ႏွလံုးကို ကာကြယ္ဘို႔ ေသာက္ရတဲ့ (အက္စ္ပရင္) ေဆးေတြနဲ႔ အတူေသာက္ရင္ ပိုျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။
• Myocardial infarction (MI or heart attack) or Stroke ျဖစ္မွာကိုလဲ သတိထားရမယ္။
• Rheumatoid arthritis (ရူမတြိဳက္) ေလးဘက္နာ၊ Osteoarthritis အရိုး-အဆစ္ေရာဂါ နဲ႔ Chronic back pain နာတာရွည္ ခါးနာေရာဂါေတြကိုေတာ့ ရက္ရွည္လိုမယ္။
• Aspirin (အက္စပရင္) ကို အသက္ ၁၆ ႏွစ္ေအာက္မေပးသင့္ဘူး။

Over-the-counter Pain Medicine ေဆးဆိုင္မွာ အလြယ္ဝယ္ရတဲ့ အနာသက္သာေဆးမ်ား

(၁) Over-the-counter Pain Medicine ေဆးဆိုင္မွာ အလြယ္ဝယ္ရတဲ့ အနာသက္သာေဆးေတြ နဲ႔ (၂) Prescription Pain Medicine ဆရာဝန္လက္မွတ္နဲ႔သာ ဝယ္ရတဲ့ အနာသက္သာေဆးေတြလို႔ ၂ ပိုင္း ခြဲထားပါမယ္။ Pain relief score အနာကို သက္သာေစတဲ့ အဆင့္ (၁) ကေန (၁၁) အထိရွိတယ္။ (၁) က အနိမ့္ဆံုး။

1. Aspirin (Acetylsalicylic acid) = NSAID
Dose = 81 mg - 325 mg
အနာကိုသက္သာေစတဲ့ အဆင့္ = ၁
ေပးႏိုင္တဲ့ ေရာဂါ သာမန္ကိုက္ခဲျခင္း၊ နာျခင္း၊ အေအးမိ၊ ေခါင္းကိုက္၊ ၾကြက္သားနာ၊
ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳး = အလာဂ်ီရျခင္း၊ ပန္းနာ၊ အစာအိမ္ ေသြးယိုျခင္း၊ Reye's Syndrome (ရိုင္း-ဆင္ဒရုမ္း)၊

2. Acetaminophen (Excedrin, Tylenol, Paracetamol)
Dose = 500 mg
အနာကိုသက္သာေစတဲ့ အဆင့္ = ၂
ေခါင္းကိုက္၊ ကိုယ္ပူ၊ အဆစ္နာ၊ (ရူမက္တစ္) ေရာဂါ၊ အရိုး-ၾကြက္သားနာျခင္း၊
ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳး = Tylenol ဟာ အေမရိကားမွာ အသဲအလုပ္မလုပ္ႏိုင္ေတာ့ျခင္းရဲ႕ နံပါတ္ (၁) တရားခံျဖစ္သည္။

3. Vanquish (Aspirin + Acetaminophen)
Dose = 325 mg - 500 mg
အနာကိုသက္သာေစတဲ့ အဆင့္ = ၂႕၂၅
Headache ေခါင္းကိုက္၊ Muscle ache ၾကြက္သားနာ၊

4. Ibuprofen (Advil, Motrin, Nuprin) = NSAID
Dose = 200 mg
အနာကိုသက္သာေစတဲ့ အဆင့္ = ၂႕၅
ကိုက္ခဲျခင္း၊ နာျခင္း၊ အေအးမိ၊ သြားကိုက္၊ ၾကြက္သားနာ၊ ခါးနာ၊ ရာသီလာစဥ္နာျခင္း၊ ကိုယ္ပူျခင္း၊
ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳး = အလာဂ်ီရျခင္း၊ ပန္းနာ၊ ဗိုက္ေအာင့္၊ ကိုယ္ဝန္ တတိယ ၃ လေနာက္ပိုင္း မေပးသင့္။

5. Naproxen sodium (Aleve, Naproxen) = NSAID
Dose = 220 mg
အနာကိုသက္သာေစတဲ့ အဆင့္ = ၃
ေပးႏိုင္တဲ့ ေရာဂါ အဆစ္-ၾကြက္သားနာ၊ အဆစ္နာေရာဂါ၊ (ရူမက္တစ္) ေရာဂါ၊ အရိုး-ၾကြက္သားနာ၊
ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳး = ႏွလံုးေရာဂါ၊ အစာအိမ္ေအာင့္၊ ႏို႔႔တိုက္မိခင္ေတြကို မေပးသင့္၊

6. Ibuprofen (Motrin 800) = NSAID
Dose = 800 mg
အနာကိုသက္သာေစတဲ့ အဆင့္ = ၃႕၅

7. Ketoprofen (Actron, Orudis) = NSAID
Dose = 12.5 mg
အနာကိုသက္သာေစတဲ့ အဆင့္ = ၃႕၆
ေပးႏိုင္တဲ့ ေရာဂါ ေရာင္ရမ္းျဖစ္စဥ္သက္သာေစရန္၊ နာျခင္း၊ အဆစ္နာ၊

- Narcotic Analgesics မူးယစ္ေဆးပါ အနာသက္ေသာေဆးမ်ား http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/06/narcotic-analgesics.html
- NSAIDs (1) အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးမ်ား http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/06/nsaids.html
- NSAIDs (2) အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးေတြကို ေလ့လာျခင္း http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/11/nsaid.html

Dr. တင့္ေဆြ
၂၃-၆-၂ဝ၁၂