က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Monday, July 16, 2012

Astigmatism and Amblyopia သူငယ္အိမ္ေစာင္းျခင္း နဲ႔ ပ်င္းတဲ့မ်က္စိ

Mon, Jul 16, 2012 at 8:53 AM
က်ေနာ့္မွာ အသက္ (၆) ႏွစ္အရြယ္ သမီးကေလး တေယာက္ရိွပါသည္။ သမီးက (႕႕႕႕႕) မူႀကိဳေက်ာင္းတခုမွာ K-2 အတန္း တက္ေနပါသည္။ မႏွစ္က သူတို႔ေက်ာင္းမွာ ကေလးေတြကို အစုိးရက အခမဲ့မ်က္စိ စစ္ေဆးၿခင္းမ်ား ၿပဳလုပ္ရပါတယ္။ အဲဒီတုန္းကတည္းက သမီးမွာ ေမြးရာပါ Astigmatism ပါလာတယ္လို႔ ေၿပာပါသည္။ အဲဒီ အတြက္ေႀကာင့္ ကေလးကုိ မ်က္မွန္ တပ္ရမယ္လုိ႔ ညြန္ႀကားပါသည္။ က်ေနာ့္ အမ်ိဳးသမီးက သူ႔သမီးမ်က္စိက အေကာင္းခ်ည္းကုိ မ်က္မွန္တပ္ဖုိ႔ မလိုဘူးထင္ၿပီး ကေလးကုိ မ်က္မွန္မလုပ္ေပးၿဖစ္ခဲ့ပါဘူး။

ဒီႏွစ္ ေရာက္လာၿပန္ေတာ့လည္း အရင္ႏွစ္လုိဘဲ ကေလးကုိ မ်က္စိ ထပ္စစ္ေဆးရၿပန္ပါသည္။ ဒီႏွစ္တာဝန္က် ဆရာမက က်ေနာ္တို႔ကုိ ကေလးအတြက္ မ်က္မွန္ မလုပ္ေပးလုိ႔ အၿပစ္ေၿပာခံရပါသည္။ သူေၿပာၿပခ်က္အရ ကေလးရဲ႕ ဘယ္ဘက္ သူငယ္အိမ္က အဝုိင္း မဟုတ္ဘူး၊ Oval shaped ၿဖစ္ေနတဲ့အတြက္ ကေလးက တခ်ိဳ႕ စာလုံုးအဝိုင္းေတြကို ခဲြခဲြၿခားၿခား မသိဘူးလုိ႔ ေၿပာပါသည္။ ေနာက္ၿပီး ႀကာလာရင္ ကေလးမွာ မ်က္စိမူန္ဝါးလာၿခင္း၊ ဒီထက္ဆိုးလာရင္ Amblyopia (Lazy Eye) ၿဖစ္တက္တယ္လုိ႔ ေၿပာပါတယ္။ Astigmatism ဆိုတာဘာပါလဲ။ Amblyopia (Lazy Eye) ဆိုတာဘာပါလဲ။ ကေလးမွာ ေရရွည္ ဘယ္လုိ အႏၲာရာယ္ ရိွႏိုင္လဲ။ ဘယ္လုိ ကာကြယ္၊ ကုသရမလဲ။ မ်က္မွန္တက္လုိက္ရင္ ပံုမွန္ ၿပန္ၿဖစ္သြားမလား။ မ်က္မွန္ တပ္ရတဲ့အတြက္ ႏွစ္စဥ္ ပါဝါ တိုးတိုးလာမလား။ ဘယ္ေလာက္ႀကာႀကာ မ်က္မွန္ကုိ တပ္ရမလဲ။

Astigmatism သူငယ္အိမ္ေစာင္းျခင္း
Astigmatism ဟာ မ်က္လံုးက လံုးမေနလို႔ျဖစ္တာပါ။ မ်က္စိအျမင္အားနည္းျခင္း အမ်ိဳးအစားေတြထဲက တခုျဖစ္တယ္။ လူတိုင္းမွာ အနည္းနဲ႔အမ်ား ရွိႏိုင္တယ္။ ေရာဂါဘာလို႔ျဖစ္လာသလဲ ေကာင္းေကာင္းမသိရဘူး။ တေျဖးေျဖး ဆိုးလာႏိုင္တယ္။ မ်က္စိမွာ ရုပ္ပံုထင္ရတဲ့ေနရာ Retina ကင္မရာ-ဖလင္ လိုသေဘာဆင္တဲ့ (ရက္တီနာ) ေပၚမွာ အလင္းတန္းေတြက တိတိက်က် မစုႏိုင္ၾကလို႔ အျမင္ေဝဝါးေနမယ္။ Cornea မ်က္ၾကည္လႊာ အခံုးမ်က္ႏွာျပင္ မူမမွန္ေနတာနဲ႔ Lens မွန္ဘီလူးမွာ ျဖစ္တာ (၂) မ်ိဳးကေန ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

အေၾကာင္းခံ ႏွစ္မ်ိဳးအျပင္ အမ်ိဳးအစားလဲ (၂) မ်ိဳးရွိတယ္။ Regular ပံုမွန္ နဲ႔ Irregular ပံုမွန္မဟုတ္တာ။ Irregular astigmatism ပံုမွန္မဟုတ္ဆိုတာက အလင္းတန္းေတြ ျဖတ္သန္းဝင္လာတဲ့ Corneal scar မ်က္ၾကည္လႊာမွာ အမာရြတ္လို ျဖစ္ေနရင္၊ Crystalline lens မွန္ဘီလူးမွာ Scattering ျဖစ္ေနလို႔ ျဖစ္ရတဲ့ (၂) မ်ိဳးေၾကာင့္သာ ဆိုရင္ Standard spectacle lenses သံုးေနၾက မ်က္မွန္ တပ္ေပမဲ့လဲ ျပင္မရျဖစ္မယ္။ Contact lenses မ်က္ကပ္မွန္နဲ႔ေတာ့ ရႏိုင္တယ္။ Regular astigmatism အမ်ိဳးအစားက မ်က္ၾကည္လႊာကေနျဖစ္တာျဖစ္ျဖစ္၊ မွန္ဘီလူးကေန ျဖစ္တာျဖစ္ျဖစ္ Toric lens မ်က္မွန္နဲ႔ ျပင္လို႔ရတယ္။ အခ်င္းဝက္မ်ဥ္း ၂ မ်ိဳးပါ မွန္ဘီလူးကို ေျပာတာ ျဖစ္တယ္။

Astigmatism ရွိေနရင္ အေသးစိတ္ကို မျမင္ရဘူး။ ျမင္လႊာေပၚမွာ အလင္းတန္းေတြ အတိအက် မက်တာမွာ Vertical plane ေဒါင္လိုက္ နဲ႔ Horizontal plane အလ်ားလိုက္ ၂ မ်ိဳး ျဖစ္ေနႏိုင္တယ္။ တမ်ိဳးမွာေတာ့ ေကာင္းေနမယ္။ ဥပမာ နံရံလို ေဒါင္လိုက္ရွိတာကို ခပ္ေစာင္းေစာင္း ျမင္ေနမယ္။

Regular astigmatism အဓိက (မဒီဒီယံ) မ်ဥ္းဟာ ေဒါင္လိုက္ရွိတယ္။ (ရပ္ဘီ) ေဘာ၊ အေမရိကန္ ေဘာလံုးကို
1. Against-the-rule astigmatism ေထာင္ထားတာ၊
2. With-the-rule astigmatism လွဲထားတာ၊
3. Oblique astigmatism ခပ္ေစာင္းေစာင္းအေနတာ နဲ႔
4. Irregular astigmatism မညီမညာတာ (၄) မ်ိဳးရွိတယ္။

• With-the-rule astigmatism အတြက္ Minus cylinder အႏုတ္ (ဆလင္ဒါ) ကို Horizontal axis ေရျပင္ညီမ်ဥ္းမွာ ထားေပးရတယ္။
• Against-the-rule astigmatism အတြက္ Plus cylinder အေပါင္း (ဆလင္ဒါ) ကို Horizontal axis ေရျပင္ညီမ်ဥ္းမွာ ထားေပးရတယ္။ ဒါမွမဟုတ္
• Minus cylinder အႏုတ္ (ဆလင္ဒါ) ကို Vertical axis ေဒါင္လိုက္ထားေပးရတယ္။
• ကေလးေတြမွာ With-the-rule astigmatism အျဖစ္မ်ားျပီး အသက္ၾကီးသူေတြမွာ Against-the-rule astigmatism အျဖစ္မ်ားတယ္။
• Axis ဝန္ရိုးကို ဒီဂရီနဲ႔ေဖၚျပတယ္။ ဝ ကေန ၁၈ဝ အထိ နာရီလက္တံေျပာင္းျပန္ ရွိမယ္။ ဝ ေရာ ၁၈ဝ ပါ အလည္မ်ဥ္းရဲ႕ တဖက္စီမွာ ရွိတယ္။

မ်က္စိအထူးကု ေဆးပညာအရ အမ်ိဳးအစားကြဲေတြ ရွိပါေသးတယ္။
1. Simple hyperopic astigmatism ဆံုခ်က္တခုက ျမင္လႊာေပၚမွာက်ေနျပီး ေနာက္တခုက ျမင္လႊာရဲ႕ ေနာက္မွာ က်ေနတာ၊
2. Simple myopic astigmatism ဆံုခ်က္တခုက ျမင္လႊာေရွ႕မွာက်ေနျပီး ေနာက္တခုက ျမင္လႊာေပၚမွာ က်ေနတာ၊
3. Compound hyperopic astigmatism ဆံုခ်က္ႏွစ္ခုက ျမင္လႊာေနာက္မွာက်ေနတာ၊
4. Compound myopic astigmatism ဆံုခ်က္ႏွစ္ခုက ျမင္လႊာ ေရွ႕မွာက်ေနတာ၊
5. Mixed astigmatism ဆံုခ်က္ႏွစ္ခုက ျမင္လႊာေရွ႕မွာတခု၊ ေနာက္တခုမွာက်ေနတာ၊

အေမရိကန္ သုေတသနတခု Archives of Ophthalmology အရ ၅ ႏွစ္နဲ႔ ၁၇ ႏွစ္ၾကား ကေလး ၁ဝ ေယာက္မွာ ၃ ေယာက္နီးပါး (၂၈႕၄%) မွာ ရွိေနတယ္။ နည္းနည္းျဖစ္သူေတြမွာ မသိသာေပမဲ့ ဆိုးရင္ မ်က္စိၾကည့္မေကာင္းတာျဖစ္မယ္။ Blurry vision ေဝဝပါးေနမယ္၊ Squinting ေစြေနမယ္၊ Asthenopia မ်က္စိမွာဖိအားမ်ားေနလို႔ Fatigue အားမရွိတာ၊ Headaches ေခါင္းကိုက္တာေတြ ျဖစ္ေနမယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ Migraine (မိုင္ဂရင္း) ေခါင္းကိုက္ေရာဂါနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတယ္။

Snellen chart, Keratometer, Corneal topography, Autorefractor or Retinoscopy စမ္းသပ္နည္းေတြကို သံုးျပီး စစ္ေဆးရတယ္။ ကုသမႈေတြကေတာ့ Eyeglasses မ်က္မွန္ Contact lenses မ်က္ကပ္မွန္ နဲ႔ Refractive surgery ခြဲစိတ္နည္းေတြ ျဖစ္တယ္။

Amblyopia ပ်င္းတဲ့မ်က္စိ
Strabismic amblyopia ကို Lazy eye လို႔ေခၚတာ မမွန္ပါ။ Misaligned eyes (အလိုင္းမင့္) မမွန္လို႔ ျဖစ္တယ္။ မ်က္စိၾကည့္မေကာင္း ျဖစ္ေနမယ္။ ရုပ္ပိုင္းကေတာ့ ပံုမွန္ျဖစ္ေနမယ္။ ဒါမွမဟုတ္ မူမမွန္ျဖစ္ေနတာနဲ႔ မမွ်ျဖစ္ေနမယ္။ လူဦးေရရဲ႕ ၁-၅% အထိရွိတယ္။ Optic nerve အျမင္အာရံုေၾကာကေန ဦးေႏွာက္ဆီကို ပို႔လႊတ္မႈမွာ လံုးဝမလုပ္တာ၊ ဒါမွမဟုတ္ အားနည္းတာ ျဖစ္ေနတယ္။ တခါတေလ Double-vision ႏွစ္ရုပ္ျမင္တာ မျဖစ္ရေလေအာင္ အရုပ္ျမင္ ျဖစ္စဥ္ကို ဦးေႏွာက္ကေန ခလုပ္ပိတ္သလို ရပ္ျပစ္လိုက္တာေၾကာင့္လဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

အေတာ္မ်ားမ်ား ကေလးဘဝကတည္းကျဖစ္ၾကတာ ေတြ႔ရတယ္။ တဖက္တည္း ျဖစ္ေနတာမ်ားတယ္။ ၅ ႏွစ္မတိုင္ခင္ သိလို႔ ျပင္ရင္ေကာင္းတယ္။ ကုသတာမွာ Spectacles မ်က္မွန္တပ္တာနဲ႔ Surgery ခြဲစိတ္တာ ၂ မ်ိဳးရွိတယ္။ ဇီဝကမၼ ျဖစ္စဥ္ကို ၾကည့္ရင္ ဦးေႏွာက္မွာ ျဖစ္တယ္။ မ်က္လံုး အာရံုေၾကာက အေကာင္းဘဲ။ မ်က္လံုး မေကာင္းရာကေနေတာ့ ျဖစ္လာႏိုင္တာ ရွိတယ္။ အျမင္ကို ျဖစ္လာေစဘို႔ လိုအပ္တဲ့ နိႈးဆြမႈက ဦးေႏွာက္မွာ ျဖစ္မလာဘူး။

ဒီလိုျဖစ္ေနတာက ေတာ္ယံုတန္ယံုဆိုရင္ မခံစားရဘူး။ တဖက္က ေကာင္းေနမယ္။ ဆိုးဝါးေနသူေတြမွာ Poor depth perception ေခၚတာ ျဖစ္ေနမယ္။ ျပတ္ျပတ္သားသား မျမင္ႏိုင္ဘူး။ လႈတ္ရွားမႈကို ၾကည့္ရင္လဲ ေဝဝါးေနမယ္။ သံုးဘက္ျမင္ကိုၾကည့္လို႔ သိပ္မေကာင္းဘူး။

Congenital cataracts ေမြးရာပါ တိမ္၊ Strabismus, Anisometropia, Astigmatism မ်က္စိအားမေကာင္းတာေတြကေန ဆက္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ အျမင္ေကာင္းေနတဲ့ အဓိကအသံုးျပဳတဲ့ မ်က္စိဖက္မွာလာျဖစ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ မတူတဲ့ အရုပ္ႏွစ္ခုကို ဦးေႏွာက္ကေနဖတ္တဲ့အခါ မတူလို႔ ၾကည့္မေကာင္းျဖစ္မယ္။

Refractive or Anisometropic amblyopia ဆိုတာ မ်က္စိႏွစ္ဖက္က ျမင္ႏိုင္အား မတူတာကေန ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဦးေႏွာက္ဆီကို ပံုေကာင္းေကာင္း ပို႔ေပးႏိုင္တဲ့မ်က္စိက အသာစီးယူေနလိမ့္မယ္။ က်န္တဖက္က ခပ္ဝါးဝါး ျဖစ္ေနမယ္။ ၾကာေတာ့ အျမင္စြမ္း ဖြံျဖိဳးမႈက ခ်ိဳ႕ယြင္းလာမယ္။ Refractive amblyopia အမ်ိဳးအစားက Strabismic amblyopia ေလာက္ မဆိုးလွဘူး။

Form-deprivation and Occlusion Amblyopia ဆိုတာ Cataracts တိမ္လို၊ Corneal scarring မ်က္ၾကည္လႊာအမာရြတ္ (အျပင္တိမ္) လိုကေန ျဖစ္ေစတယ္။ အသက္ၾကီးမွျဖစ္တာကေန Double vision (Diplopia) အရုပ္ႏွစ္ခုျမင္တာ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ကေလးေတြက Neuroplastic အားေကာင္းလို႔ အဲလိုမျဖစ္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ ဦးေႏွာက္ ဖြံ႔ထြားမႈကို သက္ေရာက္ေစတယ္။

သင္ေတာ္တဲ့ မ်က္မွန္တပ္ေစရမယ္။ တခါတေလ ေကာင္းေနတဲ့ဖက္ (အသံုးမ်ားတဲ့ဖက္) ကို Eye-patch ဖံုးတားေပတာ လုပ္ရတယ္။ တခါတေလ ေကာင္းေနတဲ့ဖက္ကို သူငယ္အိမ္ က်ယ္ေစတဲ့ Atropine drops မ်က္စဥ္းခပ္ေပးမယ္။ ျဖစ္တဲ့ အမ်ိဳးအစားအရ ခြဲစိတ္ေပးတာလဲ လုပ္ႏိုင္တယ္။ Refractive surgery ခြဲစိတ္နည္းမွာ မ်က္ၾကည္လႊာကို ျပဳျပင္ေပးတယ္။ ေလဆာကိုလည္း သံုးႏိုင္တယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၆-၇-၂ဝ၁၂