က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Wednesday, September 5, 2012

Factor VIII ဖက္တာ-အိတ္

၅-၉-၂ဝ၁၂ Facebook ေမးခြန္း
ကြ်န္ေတာ္ဟာ ဇန္နဝါရီလ ၂ဝဝ၉ မွာ ဘယ္ဘက္ေျခေထာက္ ေရာင္ျပီး နီလာပါတယ္။ ထိမရေအာင္ နာပါတယ္။ ဒါနဲ႔ေသြးဌာန ရန္ကုန္မွာ တက္ျပီး ေဆးကုသပါတယ္။ ေသြးမတိက္ေရာဂါ factor 8 နည္းတဲ့ေရာဂါျဖစ္လုိ႔ ေသြးျဖဴအိတ္ cryl 80 အိတ္ေလာက္ သြင္းရပါတယ္။ ထိခုိက္ဒဏ္ရာ မရေအာင္ေနပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ေလ ဟုိနားဒီနား ယာင္ျပီးနီလာရင္ေတာ့ Pause 500mg နဲ႔ kstat 500mg ကိုေသာက္ရပါတယ္။ လ်ွာနဲ႔လည္ပင္းမွာျဖစ္ရင္ေတာ့ factor 8 ထုိးေဆးထုိုးရပါတယ္။ လူပင္ပန္းေငြကုန္းေၾကးက်မ်ားတာမုိ႔ ဘာေဆးကို ဘယ္လုိေသာက္ရမလဲ၊ ေစ်းအနည္းဆုံးနဲ႔ ဘာေဆးကိုထုိးရမလဲ ဆုိတာ သိခ်င္ပါတယ္။ ဘာဓာတ္စာ စားရင္ ေသြးမတိက္ေရာဂါ ရွိသူေတြအတြက္ အေကာင္းဆုံး ဆုိတာကို သိခ်င္ပါတယ္။ ဦး (႕႕႕႕႕)၊ အသက္ ၆ဝ။

Factor VIII (ဖက္တာ ၈) ဆိုတာ ေသြးေရာဂါတမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ ေသြးဆိုတာ ေသြးေၾကာထဲကေနထြက္ရင္ ခဲရမယ္။ ေသြးခဲစနစ္ထဲက အဌမေျမာက္ အခ်က္တခုနည္းေနရင္ (ဟီမိုဖီးလီးယား) ဆိုတဲ့ေသြးေရာဂါရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Anti-hemophilic factor (AHF) လို႔ပါေခၚတယ္။ ဒီေရာဂါဟာ Genetics မ်ိဴးဗီဇစာရင္းဝင္ ျဖစ္တယ္။ ေရာဂါရွိေနသူကို ေသြး (ေသြးရည္ၾကည္) လွဴထားတာထဲကေန အထူးထုတ္ယူထားတဲ့ FVIII concentrated နဲ႔ Recombinant FVIII ဆိုတာသံုးႏိုင္တယ္။ ေသြးလက္ခံယူေနရတာမို႔ လူနာအတြက္ Hepatitis B and C နဲ႔ HIV ေတြ ကူးမလာေအာင္ သတိထားရတယ္။ ေနာက္ျပီး Antibody ျဖစ္လာမွာလဲၾကည့္ရတယ္။

1. အေမရိကားမွာ ေယာက္်ားေလးေမြးသူေပါင္း ၅ ေထာင္ကေန တေသာင္းရွိရင္ ဒီေရာဂါရွိသူတေယာက္ပါတယ္။ သူတို႔ထဲက ၅ဝ-၆ဝ% က severe hemophilia A (FVIII-C < 2% of normal) ဆိုးတယ္။ bleeding manifestations ေသြးယိုတာအမ်ိဳးမ်ိဳး ခံစားရမယ္။
2. ၂၅-၃ဝ% က moderately severe hemophilia (FVIII-C of 2-5%) အသင့္အတင့္ဆိုးတယ္။ သာမန္ေလာက္ ထိခိုက္မိရင္ ေသြးယိုမယ္။
3. ၁၅-၂ဝ% က mild hemophilia A (FVIII-C of 6-30%) သိပ္မဆိုးဘူး။ ဒဏ္ရာၾကီးမွသာ ေသြးယိုမယ္။
4. ေယာက္်ားေတြမွာ ေရာဂါခံရျပီး မိန္းမေတြကရွားတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေရာဂါသယ္ပို႔ေပးေနသူ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

Acquired hemophilia A ဆိုတာက ေမြးရာပါမဟုတ္ဘဲ ေနာက္မွ autoantibody to factor VIII ေၾကာင့္ ေရာဂါရလာတာ ျဖစ္တယ္။ လူတသန္းမွာ တေယာက္ရွိတယ္။ က်ားေရာ၊ မပါျဖစ္တယ္။ အလားတူ ခပ္ဆင္ဆင္ ေရာဂါေတြလဲရွိေသးတယ္။ Factor II, Factor IX, Factor V, Factor VII, Factor XI, Hemophilia, Overview နဲ႔ von Willebrand Disease ျဖစ္ၾကတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မွာကတည္းက အထဲကကေလးမွာ ဒီေရာဂါရွိေန-မေန စစ္လို႔ရတယ္။ ၁ဝ-၁၆ ပတ္မွာ စစ္တယ္။

အဆစ္ေတြထဲေသြးယိုလို႔ ေရာင္မယ္၊ နာမယ္၊ ခါတိုင္းလို မလႈတ္ရွားႏိုင္ျဖစ္မယ္။ ၾကြက္သားေတြထဲ ေသြးယုိေနရင္လဲ အတူတူဘဲျဖစ္မယ္။ ဒဏ္ရာရျပီး၊ ခြဲစိတ္ျပီးေနာက္ တေျဖးေျဖးမွ ေသြးယိုမယ္။ ဆီးထဲေသြးပါမယ္။ ဝမ္းထဲေသြးပါမယ္။ ေခါင္းကိုက္မယ္၊ အာရံုေၾကာလကၡဏာေတြခံစားရမယ္။ ေသြးျခည္ဥ၊ ေသြးေၾကာေတြ ျဖာထြက္ေနမယ္။ အသားဝါ၊ ေဘလံုးၾကီး၊ အသဲေရာင္၊ အသဲေျခာက္။ အားကုန္ေနမယ္၊ အစာမစားခ်င္ဘူး။ ပိန္မယ္။ ကူးစက္ပိုးဝင္တာခံရမယ္။

လူနာအဖို႔ ရုပ္ပိုင္း၊ စိတ္ပိုင္း၊ ေငြကုန္ေၾကးက်ပိုင္းေတြမွာ ခံစားၾကရတယ္။ ဒုကၡပိုဝယ္သလိုမျဖစ္ေအာင္ HIV ကိုပါ သတိထားရမယ္။

ဒီေရာဂါရွိေနမွေတာ့ အေကာင္းဆံုး ငါဘယ္လိုျဖတ္သန္းမလဲကိုသာ ဦးတည္ရမယ္။ ဆင္ျခင္စရာေတြ ဆင္ျခင္ပါ။ ေသြးသြင္းလို႔ရတဲ့ေနရာမွာသာ ေနထိုင္ပါ။ ေသြးသြင္တာမွာ ဂရုစိုက္ပါ။ ဓါတ္စာရယ္လို႔မရွိပါ။ ေသြးအားေကာင္းေစတဲ့ အစားအစာကို စားေပးရင္ အေထာက္အကူေတာ့ရမယ္။ ဆရာဝန္ေတြကုသနည္းကလြဲရင္ တျခား အားမကိုးသင့္ပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၅-၉-၂ဝ၁၂