က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Monday, November 5, 2012

Medical prescription ေဆးစာေရးနည္း

Mon, Nov 5, 2012 at 8:42 PM
ဆရာဝန္တစ္ေယာက္ရဲ့ ေဆးစာ ေရးနည္းပံုစံ ဘယ္လိုေလးဆိုတာလည္း တင္ၿပလို႔ရနိုင္မလား ဆရာ။

ကြ်န္ေတာ္ေတာ့ ေဆးေက်ာင္းမွာေရာ ေဆးရံုမွာပါ ေဆးစာေရးနည္း မသင္ခဲ့ဘူးပါ။ ျမင္ဆရာလို႔ဘဲေျပာရမွာဘဲ ဆရာ့ ဆရာေတြ ေရးၾကတာကို အတုယူပါတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာနဲ႔ တျခားႏိုင္ငံေတြမွာ ေဆးစာေရးၾကတာ သိပ္မကြာပါ။ သိတဲ့အတိုင္း အတိုေကာက္ေတြ အေတာ္သံုးၾကတယ္။ တျခားဆရာဝန္ေတြ၊ ဓါတ္ခြဲခန္း၊ ဓါတ္မွန္ခန္းကလူေတြ၊ ေဆးဆိုင္ကလူေတြ နားလည္မွာကိုသာ ေရးၾကရတယ္။

ဆရာဝန္ေတြေရးတဲ့ ေဆးစာဆိုတာ အစဥ္အလာအရ လက္နဲ႔သာေရးရတယ္။ ဆရာဝန္လက္ေရးဆိုတာ မလွတာမွာ ကင္ပြန္းအတတ္ခံေလာက္ေအာင္ ဆိုးပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ေတာ့ မဟုတ္ေလာက္ပါ။ ေနာက္ပိုင္းမွာ ကြန္ျပဴတာ၊ ပရင္တာ သံုးတဲ့ ပံုစံတက်လုပ္တာမွာ ျဖည့္ေရးလာၾကတယ္။

ေဆးစာကို Rx သေကၤတနဲ႔ စေရးတာ အစဥ္းအလာတရပ္ျဖစ္တယ္။ လက္တင္ကေနလာတာပါ။ Recipe, Recipere, To take, Take thus လို႔ အဓိပၸါယ္ရတယ္။ တျခားအရပ္ေျပာေျပာၾကတာေတြလဲရွိေသးတယ္။ တခ်ိဳ႕က ℞ ဆိုတာ Eye of Horus တခ်ိဳ႕က Zeus ဒါမွမဟုတ္ Jupiter လို႔မွတ္ယူၾကတယ္။

ဘယ္သူ႔အတြက္ ေရးေပးတာဆိုတာလဲ ပါရမယ္။ ေဆးေသာက္ပံု ေသာက္နည္းကို တခါေသာက္ဘယ္ေလာက္၊ ဘယ္အခ်ိန္မွာေသာက္၊ ဘယ္ႏွစ္ရက္ဆိုတာ ေဆးတခုခ်င္းအတြက္ ပါရမယ္။ အေပၚပိုင္းမွာ ေန႔စြဲ၊ ဘယ္သူ႔အတြက္၊ လူနာမွတ္ပံုတင္နံပါတ္ ပါမယ္။ ေအာက္ဆံုးမွာ ေရးတဲ့သူရဲ႕ တရားဝင္တာဝန္ေတြ ပါရမယ္။ နာမည္၊ ဘြဲ႔၊ ဆရာဝန္ မွတ္ပံုတင္အမွတ္၊ (ျမန္မာျပည္မွာ ဆမ ေခၚျပီး အေမရိကားမွာ DEA လို႔ ေခၚတယ္။) ေဆးရံု-ေဆးခန္းအမည္၊ လိပ္စာ။

ေဆးမွတ္တမ္းဆိုရင္ေတာ့ စမ္းသပ္ေတြ႔ရွိခ်က္ေတြ၊ ေရာဂါနာမည္၊ ဓါတ္ခြဲစမ္းသပ္ဘို႔ စာရင္းစတာေတြပါ ပါလိမ့္မယ္။ ေနာက္တခါက္ျပန္လာဘို႔၊ ဒါမွမဟုတ္ အထူးကုေတြ။ ေဆးရံုေတြဆက္ျပဘို႔ ညႊန္ၾကားခ်က္လဲ ပါမယ္။

ေဆးေတြကို ဆရာဝန္လက္မွတ္နဲ႔သာေရာင္းတာနဲ႔ အလြယ္ဝယ္လို႔ရတာဆိုျပီး ဥပေဒနဲ႔သတ္မွတ္ထားတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဆရာဝန္လက္မွတ္က အဲလိုေနရာေဒသေတြမွာ အလြန္အေရးပါတယ္။ ဥပေဒတင္းၾကပ္မႈမရွိတဲ့ႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့ ေဆးဆိုင္ေတြဟာ ေဆးေရာင္းရဘို႔အတြက္ဘဲ ၾကည့္ၾကတာမ်ားတယ္။ ေဆးအရည္အေသြးလဲ စိတ္ခ်ခ်င္မွခ်ရႏိုင္တယ္။

List of abbreviations used in medical prescriptions ေဆးစာအတိုေကာက္မ်ား
Abbreviation Latin Meaning
aa ana of each
ad ad up to
a.c. ante cibum before meals
ad lib. ad libitum use as much as one desires; freely
admov. admove apply
agit agita stir/shake
a.m. ante meridiem before noon
b.d./b.i.d. bis in die twice daily
od/qd omne in die every day/once daily
q.d.s. quater die sumendus four times a day
q.h. quaque hora every hour
q.h.s./h.s. quaque hora somni every night at bedtime
q.1 h, q.1° quaque 1 hora every 1 hour; (can replace "1" with other numbers)
q.d., q1d quaque die every day mistaken for "QOD" or "qds", spell out "every day" or "daily"
q.i.d. quattuor in die four times a day
s.o.s., si op. sit si opus sit if there is a need
PRN, prn pro re nata as needed
q quaque every
stat statim immediately
t.d.s. ter die sumendum three times a day
t.i.d. ter in die three times a day
p.o. per os by mouth or orally
p.c. post cibum after meals

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၆-၁၁-၂ဝ၁၂