က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Saturday, November 24, 2012

Nausea and Vomiting (2) ပ်ိဳ႕ခ်င္-အန္ခ်င္ (၂)

Sat, Nov 24, 2012 at 9:45 AM
I am female, 23yrs old, single. I got vomiting since last 8 months ago. The investigations i have done are CP, ESR, LFT, USG, T3,T4, TSH, U&E, Stool RE, CEA, HBV, HCV, Retro, the results are normal. I have been taking Omeprazole and antacid for 2 months. I had Gastroscopy last week. The result was mild Antrum gastritis. I want to know when i will get clear symptoms.

ပ်ိဳ႕ခ်င္-အန္ခ်င္တာဟာ ေရာဂါတခုခုရဲ႕ လကၡဏာသာျဖစ္တယ္။ ေရာဂါမဟုတ္ပါ။ အန္ခ်င္တာကို အေၾကာင္းတရား အမ်ားၾကီးကေနျဖစ္ေစတယ္။ အစာအိမ္ေရာင္တာ၊ အစာဆိပ္သင့္တာလို သိပ္မဆိုးတာနဲ႔ ဦးေႏွာက္ ကင္ဆာလို ဆိုးတာကေနလဲ ျဖစ္ေစႏိုင္ယတ္။ မအန္ခင္ ပ်ိဳ႕လာaပမဲ့ ပ်ိဳ႕တိုင္းေတာ့ မအန္ဘူး။ အန္တာမ်ားရင္ ဝမ္းေလွ်ာသူေတြလိုဘဲ ဓါတ္ဆားရည္တိုက္ရ သြင္းႏိုင္တယ္။ အအန္ေပ်ာက္ေဆး တခါတေလ လိုမယ္။

Vomiting အန္တာနဲ႔ Regurgitation အစာအိမ္ထဲကဟာေတြ အထက္ဆန္တာနဲ႔မတူပါ။ အန္တာက အင္နဲ႔အားနဲ႔ အစာအိမ္ထဲက ရွိသမွ်ကို ထုတ္ျပစ္တာ။ ေနာက္တမ်ိဳးက အားမပါဘူး။ အန္လို႔ ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္လာႏိုင္တာေတြ ရွိတယ္။
•Aspiration of vomit အန္ဖတ္က အသက္ရွဴလမ္းထဲေရာက္တာ။ အႏၲရာယ္ရွိတယ္။ Reflex အလိုလို တံု႔ျပန္ႏိုင္စြမ္းနဲ႔ ေခ်ာင္းဆိုးတံု႔ျပန္မႈကေန ကာကြယ္ေပးမယ္။ ဒါေပမဲ့ ေမ့ေဆးေပးထားသူ၊ အရက္ ေသာက္ထားသူေတြမွာ ဒီအစြမ္းနည္းေနတယ္။
•Dehydration and electrolyte imbalance ေရဓါတ္၊ ဆားဓါတ္နည္းျခင္း အန္တာမ်ားရင္ျဖစ္မယ္။ Acid အက္စစ္ဓါတ္ နဲ႔ Chlorine ကလိုရင္းေတြ နည္းလာမယ္။ Alkaline ေတြမ်ားလာမယ္။ Hypochloremic metabolic alkalosis လို႔ေခၚတယ္။ Hypokalemia ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ မစားႏိုင္ရာကေန အားယုတ္လာမယ္။ Metabolic acidosis အထိ ျဖစ္ႏိုင္ေသးတယ္။
•Mallory-Weiss tear အန္ဖန္မ်ားရင္ Esophageal mucosa အစာျမိဳျပြန္စုတ္ျပဲတာျဖစ္ႏိုင္တယ္။
•Dentistry တခ်ိဳ႕ဆိုရင္ သြားကိုထိခိုက္ေစမယ္။

ဇီဝေရာဂါေဗဒ
ဦးေႏွာက္ထဲက Fourth ventricle ေနရာမွာ Receptors အာရံုခံေတြေၾကာင့္ အန္တာျဖစ္တယ္။ Postrema ေခၚတယ္။ အန္တာမွာ အဆင့္ ၂ ခုရွိတယ္။ အစပိုင္းမွာ ဗိုက္ၾကြက္သားေတြ၊ အသက္ရွဴၾကြက္သားေတြက အလုပ္ပို လုပ္လာတယ္။ က်ိဳ႕ထိုးသလိုဘဲ။ Retching phase ေခၚတယ္။ ဘာမွ အန္ထြက္မလာေသးဘူး။ Expulsive phase အဆင့္မွာ အားနဲ႔ အတ္ထုတ္တာကို ဗိုက္နဲ႔ ရင္ေခါင္းၾကား ျခားထားတဲ့ ၾကြက္သားၾကီး Diaphragm ကလုပ္ေပးတယ္။ ဒီအဆင့္မွာ ဗိုက္ၾကြက္သားေတြလဲ တအားညွစ္တယ္။ အစာျမိဳျပြန္အရင္းက အထိန္ကို ေလွ်ာ့ေစလို႔ အစာအိမ္ထဲက ရွိသမွ် ထြက္လာေတာ့တယ္။

အန္တဲ့အထဲပါတာကို Vomitus (Vomit) အန္ဖတ္ ေခၚတယ္။
•ေသြးလတ္လတ္ဆတ္ဆတ္ပါတာကို Hematemesis ေခၚတယ္။ ေသြးေဟာင္းေနတာပါရင္ Coffee grounds ေကာ္ဖီညိဳေရာင္ အန္မယ္။
•Fecal vomiting အစာေဟာင္း (ဝမ္း) လဲပါႏိုင္တယ္။ Intestinal obstruction နဲ႔ Gastrocolic fistula ေတြကေန ျဖစ္ေစမယ္။
•Bright red နီရဲေနရင္ အစာျမိဳျပြန္ကလာတဲ့ေသြး၊
•Dark red အနီရင့္ေရာင္နဲ႔ ေသြးခဲေလးေတြပါေနရင္ အစာအိမ္ကေနလာတယ္။
•Coffee ground ေကာ္ဖီေရာင္က ေသြးယိုတာသိပ္မမ်ားဘူး။ ေသြးနဲ႔ အစာေျခရည္ကေန အေရာင္ေျပာင္းေစတာျဖစ္တယ္။
•Yellow vomit ဝါေနတာက သည္းေျခရည္ပါေနလို႔။ သည္းေျခရည္မ်ားေနရင္ အေရာင္စိမ္းမယ္။

အေၾကာင္းတရားေတြ -
၁။ Digestive tract အစာေျခလမ္းအေၾကာင္းမ်ား
•Gastritis အစာအိမ္ေရာင္ျခင္း၊
•Gastroenteritis အစာအိမ္နဲ႔အူေရာင္ျခင္း၊
•Gastroesophageal reflux disease အစာအိမ္ + အစာျမိဳျပြန္ကေန အထက္ဆန္းျခင္း၊
•Pyloric stenosis အစာအိမ္ကေနေအာက္ဆင္းတဲ့ေနရာ က်ဥ္းေနျခင္း၊ ေမြစကေလးဆိုရင္ အေရးေပၚခြဲကုသရမယ္။
•Bowel obstruction အူပိတ္ေနျခင္း၊
•Overeating အစားမ်ားျခင္း၊ အန္ထြက္ေအာင္စားတယ္ဆိုာမ်ိဳး၊
•Acute abdomen and/or peritonitis ရုတ္တရက္ ဝမ္းတြင္းေျမွးေရာင္ျခင္း၊ အေရးေပၚျဖစ္တယ္။
•Ileus အူအလုပ္မလုပ္ေတာ့ျခင္း၊
•Food allergies အစား (အလာဂ်ီ) ျဖစ္ျခင္း၊
•Cholecystitis, Pancreatitis, Appendicitis, Hepatitis ဗိုက္ထဲကအဂၤါေတြ (သည္းေျခအိတ္၊ သရက္ရြက္၊ အူအတက္၊ အသဲ) ေရာင္ျခင္း၊
•Food poisoning အစာဆိပ္သင့္ျခင္း၊

၂။ Sensory system and brain ဦးေႏွာင္အာရံုခံစနစ္ခ်ိဳ႕ယြင္းျခင္းမ်ား
•Motion sickness ခရီးသြားမူး-အန္ေရာဂါ၊
•Ménière's disease (မင္နရီးစ္) ေရာဂါ၊

၃။ Causes in the brain ဦးေႏွာက္ထဲကေရာဂါေတြ
•Concussion ဦးေႏွာက္ထိခိုက္ျခင္း၊
•Cerebral hemorrhage ဦးေႏွာက္ထဲေသြးယိုျခင္း၊
•Migraine မိုင္ဂရင္းေရာဂါ
•Brain tumors ဦးေႏွာက္အက်ိတ္၊
•Benign intracranial hypertension and hydrocephalus ဦးေႏွာက္ထဲဖိအားမ်ားျခင္း၊ အရည္မ်ားျခင္း၊

၄။ Hypercalcemia (ကယ္လ္စီယမ္) မ်ားေနျခင္း၊
•Uremia ကေ်ာက္ကပ္မေကာင္းလို႔ (ယူရီယာ) မ်ားေနျခင္း၊
•Adrenal insufficiency အဒရီနယ္လ္-၈လင္းမေကာင္းျခင္း၊
•Hypoglycemia သၾကားဓါတ္နည္းျခင္း၊
•Hyperglycemia သၾကားဓါတ္မ်ားျခင္း၊ ဆီးခ်ိဳ၊

၅။ Pregnancy ကိုယ္ဝန္
•Morning sickness ကိုယ္ဝန္ရွိစလကၡဏာ၊
•Hyperemesis ကိုယ္ဝန္ရွိစဥ္ အလြန္အန္ျခင္းေရာဂါ၊

၆။ Drug reaction ေဆးဝါးမ်ား
•Alcohol အရက္၊
•Opioids ဘိန္း၊
•Selective serotonin reuptake inhibitors (ဆီလက္တစ္-ဆီရိူတိုနင္-ရီအပ္တိတ္-အင္ဟဘစ္တာ) ေဆး၊
•Chemotherapy drugs ကင္ဆာေဆးမ်ား၊ Entheogens ေဆးမ်ား၊
•Stomach flu အစာအိမ္ တုပ္ေကြး၊

၇။ Emetics အန္ေဆးေတြ
Syrup of ipecac, Salt water, Mustard water, Copper sulfate ေတြျဖစ္တယ္။

၈။ Social cues လူမႈေရးအေၾကာင္းခံမ်ား
အနားကလူတေယာက္ အန္တာကိုျမင္တာနဲ႔ ကိုယ္ပါအန္ခ်င္လာတတ္တယ္။ အန႔ံဆိုးရင္ ပိုျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ မသတီတာ ေတြ႔ရင္ အန္ခ်င္တယ္။ အသံမၾကိဳက္လြန္းတာကေနလဲ အန္ခ်င္တယ္။ ေခါင္းကိုက္လြန္းလို႔၊ နာက်င္လြန္းလို႔၊ စိတ္လႈတ္ရွားမႈလြန္ကဲလို႔လဲ အန္မယ္။

၉။ Miscellanea တျခားအေၾကာင္းတရားမ်ား
•Self-induced ကိုယ့္ဖါသာလက္ထိုးအန္ျခင္း၊
•Anorexia nervosa or Bulimia nervosa အစားအေသာက္ေရာဂါ၊
•Poisoning အဆိပ္ေသာက္လို႔ အန္ေအာင္လုပ္ေပးရတာ၊
•Postoperative ခြဲစိတ္ျပီးအန္ျခင္း၊
•Anxiety စိုးရိမ္စိတ္ကဲျခင္း၊
•Depression စိတ္ဓါတ္က်ျခင္း၊

Treatment ဘယ္လိုကုသမလဲဆိုတာ အေၾကာင္းခံအေပၚမွာ မူတည္တယ္။
Home remedies အိမ္မွာဘာလုပ္ႏိုင္လဲ။ ေရဓါတ္မနည္းေစရဘူး။ ၾကည္လင္တဲ့အစာေရစာေတြ ေသာက္ပါ။ တခါတည္း အမ်ားၾကီးမေသာက္ပါနဲ႔။ ႏြားႏို႔ကို ၂၄-၄၈ နာရီၾကာ ေရွာင္ထားသင့္တယ္။ Bananas, Applesauce, Rice, Toast (BRAT diet) ေခၚတာ စားသင့္တယ္။ ၂၄ နာရီအထိမရပ္ရင္ ဆရာဝန္ျပပါ။ Intravenous fluids ေသြးေၾကာထဲ ေဆးသြင္းရႏိုင္တယ္။ ကေလးငယ္ေတြက ေရ-ဆားနည္းတာကို ခံႏိုင္မရွိၾကဘူး။

Antiemetics အအန္ေပ်ာက္ေဆးကို အမ်ားအားျဖင့္ Motion sickness နဲ႔ ေဆးေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေၾကာင့္ အန္တာအတြက္ သံုးတယ္။ Anticholinergics, Antihistamines, Dopamine antagonists, Serotonin antagonists နဲ႔ Cannabinoids ေဆးအမ်ိဳးအစားေတြမွာလဲ ဦးေႏွာက္ကိုသက္ေရာက္တာဆင္လို႔ အအန္ေပ်ာက္ေစတဲ့အစြမ္းရွိတယ္။ အအန္ေပ်ာက္ေဆးေတြက ေဆးျပား၊ ေဆးရည္၊ ထိုးေဆးေတြရွိတယ္။ စအိုထဲကေနေပးႏိုင္တဲ့ေဆးလဲရွိတယ္။

1. Promethazine (Phenergan)
2. Prochlorperazine (Compazine)
3. Droperidol (Inapsine)
4. Metoclopramide (Reglan) နဲ႔
5. Ondansetron (Zofran) ေတြျဖစ္ၾကတယ္။

Anti-emetic Medicines ျမန္နာျပည္မွာ မရွိမျဖစ္သံုး အအန္သက္သာေဆးေတြ -
- Profchlorperazine (E) Tablet 5mg and Oral Liquid 5mg/5ml
- Metoclopramide (E) (hydrochloride) Tablet 10mg and Injection 5mg/ml in 2ml amp
- Cinnarizine (C) (hydrochloride) Tablet 15mg
- Domperidone (E) (maleate) Tablet 10mg and Oral Liquid 5mg/5ml and Suppository 30mg
- Ondansetron (E) (hydrochloride) Tablet 4mg, 8mg and Oral Liquid 4mg/5ml and Injection 4mg/2ml and Suppository 16mg
- Granisetron (C) Tablet 1mg, 2mg and Injection 1mg/ml and Syrup 1mg/5ml and Suppository

• Nausea and Vomiting ပ်ိဳ႕ခ်င္-အန္ခ်င္ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/02/nausea-and-vomiting.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၄-၁၁-၂ဝ၁၂